Scrigroup - Documente si articole

Username / Parola inexistente      

Home Documente Upload Resurse Alte limbi doc  

CATEGORII DOCUMENTE




BulgaraCeha slovacaCroataEnglezaEstonaFinlandezaFranceza
GermanaItalianaLetonaLituanianaMaghiaraOlandezaPoloneza
SarbaSlovenaSpaniolaSuedezaTurcaUcraineana

AdministracjaBajkiBotanikaBudynekChemiaEdukacjaElektronikaFinanse
FizycznyGeografiaGospodarkaGramatykaHistoriaKomputerówKsiążekKultura
LiteraturaMarketinguMatematykaMedycynaOdżywianiePolitykaPrawaPrzepisy kulinarne
PsychologiaRóżnychRozrywkaSportowychTechnikaZarządzanie

Charakterystyka ŚrodkÓw pieniĘŻnych na tle zasobÓw obrotowych

finanse

+ Font mai mare | - Font mai mic






DOCUMENTE SIMILARE

Trimite pe Messenger

I. CHARAKTERYSTYKA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA TLE ZASOBÓW OBROTOWYCH

1.Pojęcie i klasyfikacja aktywów obrotowych


            Prowadzenie działalności gospodarczej w każdej jednostce gospodarczej wymaga dysponowania odpowiednim majątkiem, będącym materialną podstawą działalności i warunkiem realizacji określonych zadań.

            Majątek, którym dysponuje każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą  są to różnego środki mające postać rzeczową lub pieniężną, a ich struktura i wielkość w poszczególnych jednostkach jest zróżnicowana. Zróżnicowanie środków gospodarczych tworzących majątek jednostki wynika z charakteru oraz skali działalności danego podmiotu gospodarczego. Do majątku zalicza się na przykład: budynki, środki transportu, towary, produkty gotowe, gotówkę, papiery wartościowe, należności.[1]

           

Składniki majątku, którymi dysponuje jednostka gospodarcza można podzielić na dwie grupy:

1). Aktywa trwałe (majątek trwały)

2). Aktywa obrotowe (majątek obrotowy)

O zaliczaniu poszczególnych składników do aktywów trwałych bądź aktywów obrotowych decyduje ich rodzaj, wartość, okres użytkowania oraz rola, jaką pełnią    w działalności danej jednostki gospodarczej.

Aktywa trwałe (majątek trwały) obejmują składniki o długotrwałym użytkowaniu (powyżej jednego roku) lub wyłączeniu z obrotu oraz o znacznej wartości jednostkowej. W strukturze aktywów trwałych wyodrębnia się:

-          rzeczowy majątek trwały

-           wartości niematerialne i prawne

-          finansowy majątek trwały

-          należności długoterminowe

 Aktywa obrotowe (majątek obrotowy) tworzą składniki, które pod daną postacią są częściowo wykorzystywane w działalności gospodarczej.  [2] Cechą charakterystyczną jest to, że swoją postać zmieniają w krótkim czasie, co oznacza, że wykorzystywane są  przez okres nie dłuższy niż jeden rok.

                                                                                                          Rys. 1

Podstawowy podział aktywów obrotowych

AKTYWA    OBROTOWE


Zapasy

Należności krótkoterminowe

Inwestycje

krótkoterminowe

Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

            Źródło: K. Sawicki, Podstawy Rachunkowości PWE W-wa 2002r

            Szczegółowy podział aktywów obrotowych zgodnie z ustawą                           o rachunkowości[3] wygląda następująco:

A k t w a     o b r o t o w e

I ZAPASY

  1. Materiały
  2. Półprodukty i produkty w toku
  3. Produkty gotowe
  4. Towary
  5. Zaliczki na dostawy

II NALEŻNOŚCI KRÓTKOTERMINOWE

  1. Należności od jednostek powiązanych

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

-          do 12 miesięcy

-          powyżej 12 miesięcy

b) inne

  1. Należności od pozostałych jednostek

    a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

-          do 12 miesięcy

-          powyżej 12 miesięcy

b) z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych

c) inne

d) dochodzone na drodze sadowej

III INWESTYCJE KRÓTKOTERMINOWE

1.      Krótkoterminowe aktywa finansowe

    a) w jednostkach powiązanych

-          udziały lub akcje

-          inne papiery wartościowe

-          udzielone pożyczki

-          inne krótkotrwałe aktywa finansowe

    b) w pozostałych jednostkach

-          udziały lub akcje

-          inne papiery wartościowe

-          udzielone pożyczki

-          inne krótkoterminowe aktywa finansowe

c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne

-          środki pieniężne w kasie i na rachunkach

-          inne środki pieniężne

-          inne aktywa pieniężne

2.      Inne inwestycje krótkoterminowe

IV KRÓTKOTERMINOWE ROZLICZENIA MIĘDZYOKRESOWE

Pierwszą grupę aktywów obrotowych stanowią zapasy, do których zalicza się materiały, towary oraz produkty pracy. Materiały to składniki majątku, które jednostka nabywa na własne potrzeby, a które zużywają się całkowicie w procesie produkcyjnym, przenosząc swoją wartość na wytwarzane produkty. Towary to  składniki majątku, które zostały  nabyte przez jednostkę w celu odsprzedaży. Produkty obejmują produkcję niezakończoną (produkcja w toku), czyli produkty, które jeszcze nie są gotowe, lecz mogą być magazynowane bądź sprzedawane oraz produkty gotowe tzn. rzeczowe produkty pracy, powstałe w wyniku procesu produkcyjnego i przeznaczone do sprzedaży.[4]

Kolejna grupa - należności krótkoterminowe to kwoty pieniężne należne jednostce gospodarczej od osób trzecich z tytułu sprzedaży produktów.[5]

           

Trzecią grupę aktywów obrotowych stanowią inwestycje krótkoterminowe, do których zalicza się aktywa finansowe i aktywa pieniężne. Aktywa finansowe -  rozumie się przez to aktywa pieniężne, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki oraz wynikające z kontraktu prawo do otrzymania aktywów pieniężnych lub prawo do wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką na korzystnych warunkach. Aktywa pieniężne -  rozumie się przez to aktywa w formie krajowych środków płatniczych, walut obcych i dewiz. Do aktywów pieniężnych zalicza się również inne aktywa finansowe, w tym w szczególności naliczone odsetki od aktywów finansowych. Jeżeli aktywa te są płatne lub wymagane w ciągu              3 miesięcy od dnia ich otrzymania, wystawienia, nabycia lub założenia (lokaty), to na potrzeby rachunku przepływów pieniężnych zalicza się je do środków pieniężnych. [6]

           

Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe obejmują aktywowane koszty dotyczące przyszłych okresów, które podlegają rozliczeniu w okresie krótszym niż 12 miesięcy, licząc od dnia bilansowego.[7]

           

            Aktywa obrotowe, z uwagi na przypisany im okres eksploatacji, charakteryzują się dużą płynnością finansową, która określana jest skalą stopnia szybkości zamiany ich na pieniądze w toku działalności jednostki gospodarczej. [8]  Składniki aktywów obrotowych przechodząc przez kolejne fazy działalności przyjmują coraz to inną postać.

                                                                                                          Rys. 2

Etapy obrotu środków obrotowych

Środki pieniężne

 
            Spłata należności                                                      Zakup

        

Należności

 

Surowce

usługi

 


Sprzedaż                                         sprzedaż

Gotówkowa                                  gotówkowa

Produkty

wyroby gotowe

usługi

 


           

         Sprzedaż kredytowa                                                    Zużycie                                 

Źródło: M. Mytrasiewicz A. Karmańska I. Olchowicz, Rach. Finansowa Difin 2000

2. Pojęcie i charakterystyka środków pieniężnych

Pojęcie środki pieniężne obejmuje krajowe i zagraniczne :

a)      środki płatnicze (banknoty i monety) oraz bony pieniężne przechowywane   w kasach jednostki,

b)      pieniądze zgromadzone na rachunkach bankowych lub w formie lokat pieniężnych ,

c)      czeki i weksle obce, płatne w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty ich wystawienia,

d)      przeznaczone do obrotu papiery wartościowe,

e)      zaciągnięte w bankach kredyty,

f)       metale szlachetne, jeśli nie są zaliczane do rzeczowych składników majątku obrotowego.[9]

Obrót środkami pieniężnymi może być dokonywany w formie gotówkowej lub bezgotówkowej. Formy te określone są przez strony w ramach umowy, a podstawą rozliczeń pieniężnych są określone dokumenty źródłowe, zróżnicowane według tytułów rozliczeń, a w szczególności: faktury, rachunki, listy płac, noty księgowe itp.

Obrót gotówkowy dokonywany jest w formie czeku gotówkowego, przekazu bądź przyjmowaniu lub wypłacaniu gotówki. Rozliczenia gotówkowe stosowane są   w celu opłacania bieżących wydatków oraz realizacji określonych płatności jak       np. wypłata wynagrodzeń, wypłata zaliczek .

Obrót bezgotówkowy dokonywany jest za pośrednictwem i kontrolą banku, polega na regulowaniu rozrachunków pomiędzy podmiotami. Rola banku polega na realizowaniu poleceń przekazywania kwot z rachunku dłużnika na rachunek wierzyciela. Rozliczenia bezgotówkowe dokonywane są w formie:

-          polecenia przelewu

-          polecenia zapłaty

-          czeków rozrachunkowych

-          akredytywy

-          rozliczenia saldami

-          rozliczeń planowych

                                                                                                          Tabela 1

Formy obrotu środkami pieniężnymi

Rozliczenia pieniężne

Forma przeprowadzania

Wymagania – ograniczenia

Gotówkowe

Czek gotówkowy (imienny lub na okaziciela)

Wartość jednorazowej transakcji nie może przekraczać 3000 EURO w przeliczeniu na złote polskie

Wpłata gotówki na rachunek właściciela

Bezgotówkowe

Polecenie przelewu

Jedna ze stron rozliczenia (dłużnik lub wierzyciel) musi posiadać rachunek bankowy

Czek rozrachunkowy (potwierdzony przez bank lub nie)

Akredytywa

Źródło: M.Hass-Symotiuk : Rachunkowość, Ekspert,  Wrocław 2001 r. s.147

            Czek gotówkowy stanowi dyspozycję wystawcy czeku (dłużnika) udzieloną trasatowi do obciążenia jego rachunku określoną kwotą, na którą czek został wystawiony, oraz wypłaty tej kwoty okazicielowi czeku (czek na okaziciela) lub osobie wskazanej na czeku (czek imienny).[10]

            Polecenie przelewu stanowi udzieloną bankowi dyspozycję dłużnika , aby obciążyć jego rachunek określona kwotą i uznać nią rachunek wierzyciela.[11]

            Czek  rozrachunkowy jest formą dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym. Czek stanowi dla banku zlecenie wystawcy czeku dokonania przelewu określonej sumy pieniężnej z rachunku zleceniodawcy na rachunek odbiorcy. Czeki te –na wniosek wystawcy mogą być potwierdzone przez bank.[12]

                        Akredytywa jest formą rozliczeń polegającą na wyodrębnieniu przez bank – na wniosek dłużnika – środków na jego rachunku w tym banku i przekazaniu ich do banku wierzyciela w celu dokonywania zapłaty za świadczenia spełnione przez wierzyciela.[13]

            W praktyce w celu przeprowadzenia transakcji bezgotówkowych stosuje się także :

-          okresowe rozliczenia saldami – polega na wzajemnym kompensowaniu określonych należności i zobowiązań i ustalaniu salda podlegającego rozliczeniu,

-          rozliczenia planowe – polega na dokonywaniu w ciągu okresu zaliczkowych przelewów środków na dostawy  planowane w danym okresie i okresowym porównaniu przelewów z wartością dostaw             i rozliczaniu różnic

-          oraz karty kredytowe – używane do transakcji pieniężnych zamiast czeku lub gotówki .

 

            Środki pieniężne jako najbardziej płynny składnik aktywów obrotowych przeznaczone są na bieżące wydatki oraz na zapłatę bieżących zobowiązań             o najkrótszym terminie ich wymagalności. Aby płynność finansowa nie została zachwiana niezbędne jest utrzymywanie odpowiedniego stanu gotówki w kasie oraz na rachunkach bankowych.

            Krajowe środki pieniężne i kredyty bankowe ujmuje się w ciągu roku               w księgach rachunkowych w wartości nominalnej. Nabyte lub powstałe aktywa finansowe ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich nabycia, albo powstania według ceny nabycia albo ceny zakupu, jeżeli koszty przeprowadzenia i rozliczenia transakcji nie są istotne.[14]

II ŚRODKI PIENIĘŻNE W KASIE

1. Charakterystyka środków pieniężnych w kasie

            Środki pieniężne zarówno krajowe jak i zagraniczne gromadzone                      i przechowywane są w kasach jednostki gospodarczej.

Przyjmowanie wpłat oraz dokonywanie wypłat gotówki z kasy nazywamy obrotem gotówkowym, a zasady tego obrotu określa się jako gospodarka kasowa. Obrót gotówkowy realizowany jest przez kasjera, który ponosi materialną odpowiedzialność za prawidłowe przeprowadzanie operacji kasowych i stan gotówki w kasie jednostki. Zasady funkcjonowania kas, zakres obowiązków kasjerów , wysokość pogotowia kasowego , zabezpieczenia przechowywanej gotówki określa kierownik jednostki.

            Jednostka gospodarcza na ogół gromadzi w kasie :[15]

-niezbędny zapas gotówki na bieżące wydatki,

-gotówkę podjętą z rachunku bankowego na pokrycie określonych rodzajowo wydatków,

-gotówkę pochodzącą z bieżących wpływów do kasy jednostki,

-gotówkę przechowywaną w formie depozytu, otrzymaną od osób prawnych               i fizycznych.

            Niezbędny zapas gotówki w kasie jednostki w miarę jego wykorzystania może być uzupełniony do określonej wysokości ze środków podjętych z rachunku bankowego jednostki oraz pochodzących z własnych wpłat do kasy jednostki.[16] Natomiast nadwyżkę znajdującą się w kasie ponad ustaloną wysokość powinno odprowadzić się do banku w którym jednostka posiada rachunek bankowy.

            Jeśli gotówka przechowywana w kasie występuje w formie depozytu  i podlega zwrotowi bądź to osobie prawnej , bądź fizycznej, to w takim przypadku nie może być wykorzystana na pokrycie wydatków lub uzupełnienie pogotowia kasowego jednostki.      

            Gospodarka kasowa musi być prowadzona w każdej jednostce gospodarczej uwzględniając zasady systemu kontroli wewnętrznej obejmującej :

-ruch i stan składników majątkowych,

-obrót gotówkowy.

Kontrola wewnętrzna reguluje warunki prawidłowej realizacji obrotu gotówkowego i jego bezpieczeństwa. Istotną zasadą  obrotu gotówkowego jest rozdzielenie funkcji dysponowania gotówką od funkcji realizacji do dyspozycji. Dyspozycje dotyczące wypłat gotówki podejmować powinien kierownik jednostki lub osoba przez niego upoważniona, która przeprowadza kontrolę pod względem merytorycznym, formalnym i rachunkowym prawidłowości dowodu wypłaty. Decyzja  o pobraniu gotówki z rachunku bankowego w celu zasilenia stanu kasy również powinna należeć do kierownika jednostki lub osoby przez niego upoważnionej.

            Dokumentowanie operacji kasowych – przychodów i rozchodów gotówki         w kasie,  oraz ustalanie jej stanu – regulują odrębne przepisy, które określają także zasady gospodarki kasowej. [17]

            Przychody gotówki muszą być udokumentowane dowodami kasowymi (asygnaty KP - kasa przyjmie), natomiast wypłaty – dowodami źródłowymi            (np. faktury, listy płac, ostemplowane przez bank dowody wpłat własnych) lub zastępczymi dowodami kasowymi (asygnaty KW – kasa wypłaci), wystawionymi      w przypadkach uzasadniających tworzenie tych dowodów , np. wypłata płac nie podjętych w terminie.[18]

            Dowód wpłaty – KP – wypełnia w trzech egzemplarzach upoważniony pracownik księgowości, na bieżąco, podczas dokonywania wpłaty gotówki do kasy,  z przeznaczeniem :[19]

1)      oryginału do księgowości (zał. do raportu kasowego),

2)      pierwszej kopii dla wpłacającego,

3)      drugiej kopii w bloczku rozliczenia.

Formularze dowodów wpłaty powinny być trwale połączone w bloki oraz ponumerowane przez pracownika administracji. Dowód  wpłaty jest dowodem ścisłego zarachowania i podlega ponumerowaniu z zachowaniem ciągłości numeracji w ciągu roku obrotowego.

                                                                                        Rys. 3

Dowód wpłaty

 

GSM „LUIZA”

 
                                                                                                                                                                            

                                                      DOWÓD WPŁATY

KP

 
     

                                             dnia.. 22.11.2002r.                              Nr  45/02         

Wpłacający

     Jan Kwiatkowski Zabrze ul. Wolności

         Winien

          Kasa

         Ma

       Konto

   złotych

gr

         Numer

Za co : Faktura VAT  455/T/02

 ..

.

275

25

Słownie

Złotych: .dwieście siedemdziesiąt pięć zł 25/100..

 RAZEM

275

25

Wystawił

Zatwierdził

Sprawdził

Raport kasowy

Nr 1.

Poz 1

Kwotę powyższą otrzymałem

Źródło: Praca zbiorowa pod red. W Sadowskiegio, Zapisy księgowe od A do Z,      Verlag Dashofer, w-wa 2001r

            Wystawiający dowód określa w nim datę wpłaty, nazwisko i imię osoby wpłacającej, dokładne określenie tytułu wpłaty oraz kwotę wpłaty cyfrą i słownie, podpisując następnie dowód w pozycji „wystawił”. Kasjer potwierdza swoim podpisem przyjęcie gotówki do kasy.[20]  

Tak wystawiony dokument podlega zatwierdzeniu przez głównego księgowego          i zaewidencjonowaniu w raporcie kasowym.

            Dowód wypłaty – KW – wystawiany jest przez pracownika księgowości          w dwóch egzemplarzach z przeznaczeniem :

1)      oryginał dla księgowości (załącznik do raportu kasowego)

2)      kopia pozostaje w bloczku do rozliczenia

Dowód wypłaty wystawiony przez pracownika księgowości powinien zawierać: datę, odbiorcę i jego adres, tytuł wypłaty, sumę w złotych cyfrowo i słownie, podpis wystawiającego w pozycji „sporządził” oraz podpis wypłacającego i otrzymującego gotówkę.

                                                                                                          Rys. 4

Dowód wypłaty

                                                   

GSM „LUIZA”

 
                                                                                                                                                                            

                                                      DOWÓD WYPŁATY

KwW W WPPPOOOPPPPW WwWWwwwwWW

 


                                             dnia.. 22.11.2002r.                  W         Nr  11/02         

Komu:

     Jan Kwiatkowski Zabrze ul. Wolności

         Ma

        Kasa

     Winien

      Konto

   Złotych

gr

         Numer

Za co : Zwrot nadpłaty z faktury VAT nr 14/ 02

 ..

.

100,

00

Słownie

Złotych: stozłotych-----------------------------------------..

 RAZEM

100,

00

Wystawił

Zatwierdził

Sprawdził

Raport kasowy

Nr 1.

Poz 4 .

Kwotę powyższą

wypłaciłem                               otrzymałem                

Źródło: Praca zbiorowa pod red W. Sadowskiego: op.cit.

Na dowód sprawdzenia formalnego i rachunkowego, dokument podpisuje pracownik księgowości, dokonując jednocześnie dekretacji. Dowód zatwierdza wstępnie główny księgowy, a następnie kierownik jednostki.[21]

Zasady numerowania , pobierania i przechowywania bloczków formularzy „KW”          i „KP” są identyczne.

            W dowodach kasowych nie można dokonywać żadnych poprawek kwot wpłat lub wypłat gotówki wyrażonych cyframi lub słownie. Błędne dokumenty są anulowane, a na ich miejsce wystawia się nowe dokumenty.[22]

            Dowody kasowe dotyczące wypłaty lub wpłaty gotówki do kasy w danym dniu, zostają zapisane w raporcie kasowym.

            Raport kasowy – RK – służy do ewidencji szczegółowej wszystkich dowodów kasowych. Sporządzany jest przez kasjera w dwóch egzemplarzach co najmniej na koniec każdego miesiąca. Najczęściej sporządzany jest za okresy kilkudniowe      ( np. tydzień, dekada).

Dowody kasowe ewidencjonowane w raporcie kasowym podlegają chronologicznej i systematycznej ewidencji w kolejności ich realizacji, przy czym       w rubryce „treść” określa się rodzaj operacji gotówkowej, a w rubryce „dowód” symbol – np. KP lub KW. – wraz z numerem kolejnym, który ma być zarachowany.[23] 

Kwoty operacji gotówkowych wpisuje się do rubryki „przychód” lub „rozchód”,  a po ustaleniu sumy obrotów przychodowych i rozchodowych kasjer oblicza pozostałość gotówki na dzień następny.

Po wpisaniu do raportu wszystkich pozycji, kasjer podpisuje tak sporządzony dokument i przekazuje oryginał wraz z wszystkimi dowodami pracownikowi księgowości, który dokonuje sprawdzenia zgodności pod względem formalnym          i rachunkowym. Raport kasowy następnie podlega sprawdzenia przez głównego księgowego pod względem merytorycznym i zatwierdzeniu przez kierownika jednostki.

                                                                                             

                                                                                                                      Rys. 5

Raport kasowy


Poz.

Data

D O W Ó D

Symbol – nr

T R E Ś Ć

PRZYCHÓD

ROZCHÓD

        

gr

   

gr

Z przeniesienia

1

22.11

KP 45

Zapł. za fakturę VAT nr

455/T/02

275

25

2

22.11

KW 11

Zwrot nadpłaty Faktury Vat nr 14/02

100

00

strony

 dnia

 
                              

                   Do    przeniesienia                           

PODPISY

Obroty

275



25

100

00

Liczba załączników

Sporządził

Sprawdził

STAN

KASY

poprzedni

2700

00

KP

1

obecny

2875

25

KSIĘGOWANO

dzień rej.

strona

pozycja

podpis

KW

1

SUMA

2975

25

2975

25

 

Źródło : Praca zbiorowa pod red. W. Sadowskiego: op. cit

            Rozchód gotówki nie udokumentowany dowodami źródłowymi nie jest uwzględniany przy ustalaniu gotówki w kasie i stanowi niedobór kasowy, którym obciążony zostaje odpowiedzialny za stan gotówki kasjer.

            Po analizie przyczyny niedoboru  może nastąpić:[24]

a)      rozliczenie niedoboru, jeśli jego przyczyną był błąd w ewidencji – różne konta

b)      obciążenie kasjera wartością niedoboru jeśli niedobór  był zawiniony przez kasjera – zapis na koncie „Inne rozrachunki z pracownikami”;

c)       odniesienie wartości niedoboru na konto „Pozostałe koszty operacyjne”.

Stwierdzony w drodze inwentaryzacji niedobór gotówki w kasie jest wyksięgowany na podstawie dowodu KW z konta „Kasa” na konto „Rozliczenie niedoborów, szkód        i nadwyżek”.

            Gotówka w kasie nie udokumentowana przychodowymi dowodami kasowymi stanowi nadwyżkę kasową, traktowaną jako pozostałe przychody operacyjne.

            Po wyjaśnieniu przyczyny nadwyżki może nastąpić :[25]

a)      rozliczenie nadwyżki jeśli przyczyną był błąd w ewidencji – różne konta

b)      odniesienie nadwyżki na konto „pozostałe przychody operacyjne”

            W celu uniknięcia niekontrolowanych nadwyżek bądź niedoborów kasowych należy przeprowadzać inwentaryzację środków pieniężnych w kasie.

            Inwentaryzację środków pieniężnych przeprowadza się zgodnie z ustawą       o rachunkowości na koniec każdego roku obrotowego. Gotówka w kasie jest również każdorazowo inwentaryzowana w przypadku przekazywania kasy innej osobie materialnie odpowiedzialnej.

            Inwentaryzację przeprowadza się również na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub upadłości.[26]

2. Ewidencja środków pieniężnych w kasie

            Do ewidencji syntetycznej gotówki (krajowej i zagranicznej) służy konto „Kasa”. Obciąża się je z tytułu przychodów gotówki, w tym także za nadwyżki kasowe, a uznaje z tytułu rozchodu gotówki, w tym także za niedobory gotówki.               

Wpływy i rozchody ewidencjonowane są w wartości nominalnej, gotówkę w walutach obcych przelicza się na złote polskie według a aktualnego kursu zakupu lub sprzedaży waluty obcej ustalonego przez NBP .Gdy jednak kurs walut obcych na koniec roku obrotowego różni się od kursu przyjętego przy ustalaniu wartości gotówki, wartość jej ustala się według średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez NBP na ten dzień.[27]

Powstałe przy sprzedaży różnice kursowe dotyczące gotówki w walucie obcej:

- odnosi się w ciężar kosztów finansowych – w przypadku różnic ujemnych,

- odnoszone są na dobro przychodów finansowych – w przypadku różnic dodatnich.

 

Schemat 1

                        Ewidencja różnic kursowych gotówki w kasie

        Wn    Przychody finansowe  Ma            Wn  Kasa  Ma                                  Wn  koszty finansowe  Ma

                                   100,-                           100,-      80,-                           80,-

                                                   1                                                 2

Źródło: Z. Kołaczyk : Rachunkowość finansowa , Poznań 1997r s. 167

 

Objaśnienia:

1. zaksięgowanie dodatnich różnic kursowych w kwocie 100zł

2. zaksięgowanie ujemnych różnic kursowych w kwocie 80 zł

                       

            Zapisy na koncie „Kasa” dokonywane są pod datą rzeczywistego przychodu lub rozchodu gotówki, natomiast stwierdzone różnice inwentaryzacyjne pod datą ich ujawnienia.

            Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta „Kasa” powinna umożliwić ustalenie:[28]

a)      stanu gotówki i bonów pieniężnych w walucie polskiej i obcej z podziałem na poszczególne waluty,

b)      wartości gotówki i bonów pieniężnych powierzonych poszczególnym osobom za nie odpowiedzialnym.

Ewidencję szczegółową do konta „Kasa” prowadzi się według osób materialnie odpowiedzialnych w sposób umożliwiający rozliczenie poszczególnych kasjerów.

Ewidencję zagranicznych środków pieniężnych prowadzi się według kasjerów          w sposób zapewniający:

 - ustalenie przychodów, rozchodów i stanów gotówki według poszczególnych walut obcych;

- konfrontacje ustalonych wartości gotówki w poszczególnych walutach obcych          z odpowiednimi wartościami tych walut w złotych;

- rozliczenia kasjerów z powierzonych walut.

Konto „Kasa” może wykazywać tylko saldo debetowe, które wyraża stan gotówki w kasie w walucie krajowej, oraz stan gotówki w walutach obcych przeliczone na walutę polską. Stan ten na koniec roku wykazuje się w aktywach bilansu.[29]

                                                                                  Schemat  2

Ewidencja operacji kasowych

             Rachunek                                                                                          Inne rozrachunki

 Wn     bankowy    Ma                  Wn     Kasa    Ma                        Wn   z pracownikami       Ma


                                   1                                             2

             Rozrachunki                                                                                                         rozl. niedoborów

Wn z pracownikami  Ma                                                               Wn    szkód, nadwyżek      Ma       


5                                             3


                                                                                    4


            Przychody                                                                                                     Koszty

Wn     finansowe     Ma                                                                Wn       finansowe         Ma

                                   6a                                           6b

 

Objaśnienia:

1. Pobrano gotówkę z banku do kasy

2. Wypłacono zaliczki na delegacje służbowe

3. Stwierdzono niedobory kasowe

4. Ujawniono nadwyżkę gotówki w kasie

5. Kontrahent wpłacił do kasy należności z tytułu sprzedaży wyrobów, towarów, usług

6. Różnice kursowe powstałe na skutek zmienności kursów walut obcych na dzień          bilansowy w stosunku do średniego kursu walut NBP

a)      dodatnie

b)      ujemne

III ŚRODKI PIENIĘŻNE W BANKU

1. Obrót gotówkowy z udziałem banku

            Obrót środkami pieniężnymi z udziałem banku  może być dokonywany            w formie gotówkowej lub bezgotówkowe ustalonej przez strony w formie umowy.

            Ustawa o działalności gospodarczej ogranicza jednak stosowanie operacji gotówkowych między kontrahentami prowadzącymi księgi rachunkowe lub podatkowe księgi przychodów i rozchodów .

            Obecnie wartość jednorazowej operacji gotówkowej  - dokonywanej między podmiotami gospodarczymi zobowiązanymi do prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz ksiąg przychodów i rozchodów – nie może przekraczać równowartości 3 000 EURO w przeliczeniu na złote polskie. Kwotę tę ustala się według kursu zakupu walut obcych ustalonego przez NBP z ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym są dokonywane te operacje.[30]

            Obrót gotówkowy za pośrednictwem banku dokonywany jest poprzez dokonywane wpłaty i wypłaty gotówki na rachunek bankowy.

Rozliczenia gotówkowe przeprowadza się w formie:

1.      wpłaty rachunek wypłaty gotówki na rachunek wierzyciela

2.      czeku gotówkowego (imiennego lub na okaziciela)

Przyjęcie wpłaty w formie gotówkowej na rachunek bankowy dotyczy operacji dokonanych w kasie banku prowadzącego rachunek, w kasach innych banków, oddziałów bądź na poczcie. Operacje te wykonywane są przez wydziały         kasowo-skarbcowe, w skład których wchodzą:[31]

- kasy dzienne ( mogą to być kasy wpłat, kasy wypłat lub kasy mieszane ),

- punkty kasowe,

- kasy wieczorowe,

- sortownice,

- skarbce dzienne i nocne.

            Wpłaty gotówkowe klientów indywidualnych dokonywane są w kasach dziennych i punktach kasowych obsługiwanych jednoosobowo przez kasjerów.        W przypadku dużych wpłat, w celu usprawnienia obsługi kasjerzy wspierani są przez zespoły pracowników sortowni. Aby wyeliminować możliwość pomyłek stosuje się zasady komisyjności i superkontroli (tzw. Zasada „czterech oczu”), maszyny liczące oraz co jest bardzo istotne wyraźnie sprecyzowaną odpowiedzialność osobistą.

O ile kasjer odpowiada materialnie za wpłaty i wypłaty dokonane do kasy , to dokument związany z operacją kasową podlega kontroli dysponenta.

Operacje bankowe dotyczące wpłat na rachunek klienta w kasie banku dokonywane są ściśle według określonych procedur. I tak np. bankowy dowód wpłaty, który wypełniany jest przez klienta stanowi punkt wyjścia w systemie ewidencji i kontroli przeprowadzonej operacji. Ewidencję obrotów kasy dziennej prowadzi kasjer w tzw. Książce kasowej i w wykazie operacji gotówkowych, do których wpisuje na bieżąco poszczególne pozycje wpłat i wypłat. Poza rejestracją obrotów kasy związanych z operacjami klientów odnotowuje się także wszystkie przychody (pozostałość kasy z dnia poprzedniego, zasilenie kasy ze skarbca ,odprowadzenie nadwyżki dnia bieżącego – tzw. odwózki, wypłaty).[32]

Oprócz kasjera także dysponent rejestruje na bieżąco wszystkie operacje gotówkowe oraz akceptuje każdy dokument będący podstawą operacji.

Na koniec dnia kasjer podsumowuje wpłaty i wypłaty gotówki ,które zgodne powinny być z zapisami w książce kasowej oraz zapisami w wykazie operacji. Suma wpłat        i wypłat stanowi podstawę do sporządzenia noty memoriałowej dla księgowości.

Poniżej przedstawiono szczegółowy schemat opisanych czynności dotyczących wpłat do kasy na rachunek klienta.

                                                                                              Schemat 3                              

Procedura operacji wpłaty na rachunek klienta w kasie banku


Źródło: Ewa Bogacka-Kisiel ,op.cit. s. 147

Wpłaty gotówkowe jednostek , zwłaszcza pochodzące z utargów mogą być wpłacane również do kasy wieczorowej, która funkcjonuje na podobnych zasadach jak kasy dzienne. Istnieje także możliwość dokonania wpłaty do skarbca nocnego, poprzez wrzucenie woreczka z utargiem do otworu znajdującego się na zewnątrz banku, a prowadzącej bezpośrednio do odpowiednio przygotowanego skarbca. Zawartość utargu następnego dnia przeliczana jest komisyjnie.

Niektóre banki w ramach usług rozliczeniowych oferują przedsiębiorstwom tzw. zastępczą obsługę kasową (cash collection). Polega ona na przekazywaniu na rachunek bieżący firmy wpłat gotówkowych, dokonywanych w oddziałach innych banków, z którymi wcześniej macierzysty bank przedsiębiorstwa podpisał stosowne umowy.

Usługa ta umożliwia przedsiębiorstwu:[33]

Ų      dokonywanie wpłat gotówkowych przez delegatury firmy lub kontrahentów w różnych miejscowościach, w których bank nie posiada swoich placówek,

Ų      niemalże natychmiastowy transfer gotówki na rachunek firmy,

Ų      koncentrację środków na jednym rachunku,

Ų      obniżenie kosztów obsługi kasowej,

Ų      możliwość wpłaty w formie zamkniętej przez cały tydzień w większości placówek.

Ų     

Wypłaty gotówkowe z kolei dokonywane są na podstawie czeku gotówkowego imiennego lub na okaziciela. Czek gotówkowy może być przedstawiony do zapłaty  bezpośrednio u trasata lub w innym banku. W przypadku realizacji czeku gotówkowego w innym banku, zapłata zostaje zrealizowana po uzyskaniu przez bank od trasata środków wystarczających do zapłaty czeku. Szczegółowe warunki realizacji czeków gotówkowych przez inne banki określają umowy zawarte pomiędzy bankiem ,a posiadaczem czeku gotówkowego.

            W związku z szeroko rozpowszechnionym obrotem gotówkowym w kraju, określone zostały przez Prezesa NBP warunki ochrony wartości pieniężnych. Wartości pieniężne powinny być przechowywane i transportowane w warunkach zapewniających ich należytą ochronę przed zniszczeniem, utratą lub zaginięciem[34].  Krokiem zmierzającym do bezpiecznego transportu i przechowywania środków pieniężnych uznano wprowadzenie określonych norm technicznych i wartościowych.

            Jednostką wartościową jest tzw. jednostka obliczeniowa (j.o.) użyta do określenia limitu przechowywanych lub transportowanych wartości pieniężnych wynosząca 120 – krotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za ubiegły rok. Przyjęto np., że w kasecie stalowej mogą być przechowywane wartości pieniężne do 0,3 jednostki obliczeniowej, w szafie pancernej do 20 jednostek obliczeniowych. Transporty wartości pieniężnych w kwocie nie przekraczający 0,5 jednostek obliczeniowych mogą być ochraniane wyłącznie przez osobę transportującą wartości, a transporty przekraczające 1,5 j.o. podlegają ochronie przez uzbrojony konwój[35].

            Funkcjonowanie usług bankowych w formie np. skarbca nocnego czy tez inkasa samochodowego jest przykładem elastycznego podejścia banku do specyficznych potrzeb jednostki gospodarczej. Takie czynniki, jak odległość do banku i godziny funkcjonowania kas są bezpośrednią przyczyną korzystania przedsiębiorstwa z możliwości dokonywania wpłat w formie zamkniętej, w różnych godzinach. Jednakże należy wziąć pod uwagę, iż najkorzystniejsze dla obu stron (przedsiębiorstwa i banku) są wpłaty otwarte, gdzie bezpośrednie przeliczanie gotówki zapewnia wzajemną kontrolę i eliminuje pomyłki.[36] Ewentualne różnice, powstałe przy wpłatach zamkniętych wymagają czasem skomplikowanych czynności, mających na celu ustalenie odpowiedzialności za zaistniałe rozbieżności między kwotami podanymi w dokumentach, stanem faktycznym.

3.      Obrót bezgotówkowy z udziałem banku

            Rozliczenia bezgotówkowe polegają na regulowaniu rozrachunków za pośrednictwem i pod kontrola banku. Na polecenie dłużnika bank przenosi odpowiednią kwotę z jego rachunku na rachunek wierzyciela. Dlatego też, warunkiem rozliczeń bezgotówkowych jest obowiązek posiadania rachunku bankowego przez co najmniej jedną ze stron transakcji.

Jednostki gospodarcze stosujące obrót bezgotówkowy obowiązane są do:

·         posiadania rachunku bankowego w dowolnym oddziale banku;

·         gromadzenia na tym rachunku wszelkich środków pieniężnych z wyjątkiem pogotowia kasowego;

·         przeprowadzania rozliczeń pieniężnych ze wszystkimi uczestnikami obrotu bezgotówkowego za pośrednictwem tego rachunku.

Każda jednostka gospodarcza może prowadzić jeden lub kilka rachunków bankowych w jednym lub kilku bankach.

Obowiązek posiadania rachunku bankowego i gromadzenia na nim środków pieniężnych oraz wydatkowania tych środków za pośrednictwem rachunków nakłada na podmioty gospodarcze ustawa o działalności gospodarczej.

Obowiązek taki ciąży na jednostce gospodarczej, wówczas, gdy:[37]

·         sumą transakcji jest inna jednostka gospodarcza mająca obowiązek posiadania rachunku bankowego;

·         jednorazowa wartość należności lub zobowiązań przekracza równowartość 3.000 ECU lub równowartość 1 000 ECU;

·         suma wartości należności  i zobowiązań powstałych w poprzednim miesiącu przekracza 10 000 ECU.

Przez określenie :”jednorazowa należność” lub jednorazowe zobowiązanie” należy rozumieć wysokość realizowanych w jednym dniu operacji z danym kontrahentem, niezależnie od liczby faktur i czasu ich wystawienia.

Takie sformułowanie uniemożliwia obchodzenie obowiązku rozliczeń bezgotówkowych przez wystawienie kilku faktur na rzecz jednego kontrahenta, nie przekraczającej kwoty 1 000 ECU lub 3 000 ECU.

Natomiast nie obowiązuje rozliczenie bezgotówkowe – niezależnie od wartości świadczenia pieniężnego na mocy umowy – w przypadku, w którym jedna ze stron nie jest zobowiązana do posiadania rachunku bankowego.[38]

Rozliczenia bezgotówkowe mogą być przeprowadzane w formie:[39]

·         polecenia przelewu

·         czeku rozrachunkowego

·         akredytywy

·         rozliczenia saldami

·         rozliczeń planowych

·         weksla

·         kart płatniczych

 

Polecenie przelewu jest dokumentem wystawionym przez dłużnika, który daje bankowi dyspozycję obciążenia jego rachunku określoną kwotą i uznania tą kwotą wierzyciela. Bank obciąża rachunek dłużnika najpóźniej w następnym dniu roboczym po przyjęciu polecenia przelewu oraz niezwłocznie uznaje rachunek wierzyciela. Bank może odmówić przyjęcia przelewu nie znajdującego pokrycia w środkach na rachunku dłużnika.

Schemat  4

  

                 Przebieg rozliczenia na podstawie polecenia przelewu

RoundedRounded                                                                                                                     

                                                           2 ( A, B, C, D )

                                                                  

                                                              3 ( D )

                

                         1                                                                                        4   (B, C)

Rounded Rounded


                                                                   5 ( C )

Źródło: M. Gmytrasiewicz : op. cit. s. 327

Objaśnienia:

1. Faktura wystawiona przez wierzyciela dla dłużnika,

2. Polecenia przelewu wystawione przez dłużnika ( A, B, C, D ),

3. Potwierdzenie obciążenia rachunku dłużnika (zwrot egzemplarza D),

4. Uznanie rachunku wierzyciela (przekazanie egzemplarza B, C ),

5. Zawiadomienie wierzyciela o uznaniu jego rachunku (przekazanie egzemplarza C)

Operacje rozliczeniowe dokonywane są na podstawie bankowego formularza „Polecenia przelewu” , który składa się z czterech odcinków oznaczonych kolejno literami A, B, C, D. Druk „polecenia przelewu „ zostaje złożony w banku, przy czym potwierdzony odcinek D pozostaje u dłużnika, oryginał A zatrzymuje bank dłużnika, pierwsza kopia B zatrzymuje bank wierzyciela, natomiast egzemplarz C otrzymuje wierzyciel. W poleceniu przelewu należy wyraźnie określić kwotę, tytuł zapłaty, numer rachunku i datę.

                                                                                        Rys. 6

                                    POLECENIE POBRANIA/PRZELEWU *)                          A

W ciężar rachunku

Na dobro rachunku

Nazwa dłużnika:

Górnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa

                   „LUIZA”

        Zabrze ul. Wolności 412

Nazwa wierzyciela:

Przedsiębiorstwo Energetyk Cieplnej

                   41-800 Zabrze

               Ul. Goethego 14

 w (Banku)   BŚl K--ce I /O Zabrze

w (Banku)   PKO Bp Zabrze

Nr r-ku:   101011-200349522

Nr r-ku:    1111110-65487909-2

 

Pl. Kas.:

Kwota               245.000,--

zł, gr.:

Data:  06.12.2002

Tytułem: Zapłata za fakturę VAT nr 15427/92/01

Stempel banku

 

                                                                                                                 *) Niepotrzebne skreślić

(pieczęć zleceniodawcy i podpis)

 

Źródło: Praca zbiorowa pod red. W. Sadowskiego, op. cit.

      Dziś coraz częściej stosowaną formą rozliczeń jest polecenie zapłaty, stanowiącą polską wersję funkcjonującej w europejskich systemach płatniczych usługi pod nazwą  direct  debit. Polecenie zapłaty stanowi udzieloną bankowi dyspozycję wierzyciela obciążenia określoną kwotą rachunku bankowego dłużnika      i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela. W realizacji polecenia zapłaty biorą udział: wierzyciel, dłużnik, bank dłużnika i bank wierzyciela, a związany z rozliczeniem rachunek międzybankowy jest przeprowadzany za pośrednictwem Krajowej Izby Rozliczeniowej. Polecenie zapłaty stanowi alternatywę dla polecenia przelewu.[40]

            Czek rozrachunkowy służy wyłącznie do rozliczeń bezgotówkowych między kontrahentami i stanowi dyspozycję wystawcy czeku.

Wystawcą czeku rozrachunkowego może być osoba fizyczna i prawna, posiadająca zdolność prawną. Płatnikiem (trasatem) czeku może być wyłącznie bank. Czek może być wystawiony na własne zlecenie, (wówczas trasat jest równocześnie remitentem) z imiennym wskazaniem jako remitenta osoby trzeciej lub na okaziciela. Remitentem może być każda osoba fizyczna lub prawna[41].

Klauzula z napisem „do rozrachunku” lub „przekazać na rachunek” oznacza, że czek taki nie może być wypłacony, a jedynie służy do uznania rachunku bankowego remitenta. Za pomocą czeków mogą być dokonywane wszystkie rozliczenia bez względu na ich wysokość. W przypadku czeku potwierdzonego, bank umieszcza na nim klauzulę „czek potwierdzony” oraz potwierdza zarezerwowanie określonej kwoty na okres 10 dni , dokonując odpowiedniego zapisu na odwrocie czeku. Czek jest przedstawiany do zapłaty bezpośrednio u trasata lub w banku,       w którym posiadacz czeku posiada rachunek , uznając jego rachunek kwotą czeku po uzyskaniu przez jego bank  od trasata środków wystarczających do zapłaty czeku.

Przy realizacji czeku rozrachunkowego, najpierw obciążony musi zostać rachunek dłużnika, a następnie uznany rachunek posiadacza czeku, czyli realizacja czeków odbywa się w drodze ich inkasa.

                                                                                              Schemat 5

Rozliczenia za pomocą czeku rozrachunkowego

Flowchart:Flowchart:                                                            1

                                                          

                                                           2

           5                                                                                 6                      3

Flowchart:Flowchart:                                                             4


       

                                                              5      

Źródło:  E. Bogacka – Kisiel op. cit. s.150

Objaśnienia:

1. Przekazanie przez wierzyciela dokumentu potwierdzającego wykonanie usługi,

2. Przekazanie czeku rozrachunkowego,

3. Przesłanie czeku do własnego banku,

4. Przesłanie czeku do inkasa,

5.Powiadomienie o obciążeniu rachunku dłużnika, uznanie konta rozliczeń  międzybankowych,

6. Zawiadomienie o uznaniu rachunku wierzyciela.

Wystawca czeku (dłużnik) musi posiadać na rachunku bankowym środki gwarantujące pokrycie czeku. Na wniosek wystawcy czeku bank może potwierdzić czek rozrachunkowy ,co wiąże się jednocześnie z zablokowaniem na jego rachunku kwoty na pokrycie czeku.

            Inkaso to jedna z form rozliczeń bezgotówkowych. Polega na pobraniu przez bank należności klienta lub zabezpieczeniu przyszłej zapłaty w zamian za wydanie dokumentów powierzonych przez niego bankowi. Bank wydaje dokumenty po zainkasowaniu należności lub po zabezpieczeniu zapłaty. Przedmiotem inkasa mogą być dokumenty handlowe (faktura, dokumenty przewozowe, ubezpieczeniowe) lub finansowe (czeki weksle).

W zależności od rodzaju złożonych dokumentów mamy do czynienia z:

-          inkasem dokumentowym,

-          inkasem finansowym

W zależności od rodzaju transakcji rozróżnia się:

-          inkaso importowe

-          inkaso eksportowe[42]

            Inną formą rozliczeń uznanych za bezgotówkowe jest akredytywa. Polega na wyodrębnieniu przez bank na wniosek dłużnika środków na jego rachunku w tym banku i przekazaniu ich do banku wierzyciela w celu dokonania zapłaty za świadczenia spełnione przez wierzyciela.[43]

Potocznie można ująć, że akredytywa oznacza zarezerwowanie przez bank określonej kwoty z rachunku dłużnika na rzecz jego dostawcy. Gwarantuje dostawcy otrzymanie zapłaty, a u odbiorcy uzależnia dokonanie zapłaty od spełnienia przez dostawcę określonego świadczenia. W związku z faktem, ze akredytywa w obrotach krajowych nie ma zbyt szerokiego zastosowania ,powszechniej stosowana jest akredytywa w rozrachunkach zagranicznych. Do transakcji zagranicznych stosuje się akredytywę dokumentową.

            Akredytywa dokumentowa stanowi samodzielne, pisemne zobowiązanie banku importera, wobec eksportera , do zapłaty określonej kwoty za dokumenty złożone w ramach akredytywy, ściśle zgodnie z jej warunkami, w czasie , trybie i na zasadach w niej określonych. W podanej definicji należy podkreślić następujące cechy charakterystyczne tej transakcji:

·         Stronami zobowiązanymi z tytułu akredytywy są tylko banki; o wymagalności zapłaty decyduje fakt przedłożenia bankowi pośredniczącemu – w terminie ważności akredytywy - dokumentów zgodnych z jej warunkami.

·         Akredytywa stanowi zobowiązanie banku importera, dlatego wszelkie zmiany warunków już otwartej akredytywy może wprowadzić jedynie bank, który ją otworzył, na podstawie instrukcji zleceniodawcy.

·         Bank podejmuje swoje zobowiązanie z tytułu akredytywy wobec imiennie wskazanego beneficjenta, który na mocy warunków akredytywy jest upoważniony do żądania od banku zapłaty lub zabezpieczenia tej zapłaty .

·         Przedmiotem zobowiązania banku jest zapłata określonej w akredytywie kwoty lub zabezpieczenie jej zapłaty.

·         Bank zobowiązuje się do zapłaty lub zabezpieczenia określonej przez niego kwoty w akredytywie pod względem jej wysokości i rodzaju waluty.

·         Zapłata ze strony banku jest uzależniona od spełnienia przez beneficjenta akredytywy określonych w niej warunków.

·         Dowód spełnienia warunków akredytywy musi wynikać z prezentowanych dokumentów.

·         Dokumenty muszą być złożone w banku w ustalonym terminie ważności akredytywy.[44]

Innym rodzajem akredytywy powszechnie stosowanym jest akredytywa pieniężna

Jest ona w formie dokumentu, w którym bank otwierający akredytywę upoważnia inne banki do dokonywania wypłat na rzecz beneficjenta, do wysokości kwoty            i w terminach określonych w akredytywie. Kwotę wypłaty określa sam beneficjent     w granicach kwoty podanej w akredytywie.[45]

                                                                                              Schemat  6

Przebieg rozliczeń na podstawie akredytywy

Bank dłużnika
 
Dłużnik

 
                                                                       1

                                                                       2

                                                                       8

                                                                                                                     

                                                                                                                3           7

Wierzyciel

 

Bank wierzyciela

 
                                                                       4

                                                                       5

                                                                       6

Źródło: Praca zbiorowa M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, J. Olchowicz,   Rachunkowość finansowa Difin W-wa 2000r.

Objaśnienia:

1. Wniosek dłużnika o otwarcie akredytywy,

2. Zawiadomienie o otwarciu akredytywy,

3. Przekazanie środków do banku wierzyciela

4. Zawiadomienie wierzyciela o otwarciu akredytywy,

5. Przekazanie przez wierzyciela dokumentów rozliczeniowych,

6. Zawiadomienie wierzyciela o uznaniu jego rachunku,

7. Zawiadomienie o dokonaniu rozrachunku,

8. Zawiadomienie dłużnika o obciążeniu go akredytywa.

           

W rozliczeniach bezgotówkowych dopuszczalne są również rozliczenia planowe, które polegają na regulowaniu zobowiązań z tytułu świadczeń periodycznych, wynikających z planowej wartości dostaw.[46] Przeprowadzane są one zgodnie z wcześniej ustalonymi w umowie warunkami gdzie określona zostaje częstotliwość i wysokość jednorazowo przekazywanej kwoty. W ustalonym terminie, wierzyciel wystawia fakturę, którą dłużnik porównuje ze zrealizowanymi przelewami, a następnie różnicę w formie przelewu przekazuje firmie. W przypadku dodatniego salda u wierzyciela, różnicę potrąca sobie dłużnik z następnego planowego przelewu. W takim przypadku następuje wyrównanie okresowe sald rachunków kontrahentów. Forma rozliczeń planowych tworzy możliwość zastąpienia uciążliwego rozliczania indywidualnych faktur.

Inną formą rozliczeń bezgotówkowych, zinstytucjonalizowaną formą rozliczeń kompensacyjnych, są okresowe rozliczenia saldami. Mają zastosowanie wówczas, gdy kontrahenci świadczą sobie wzajemnie dostawy i usługi i z tego tytułu jako dostawca i odbiorca. Mogą wtedy być dokonywane rozliczenia kompensacyjne, czyli na podstawie okresowego rozliczenia saldami.[47] W przypadku takim regulowanie poszczególnych rozliczeń zastępowane jest ewidencjonowaniem wzajemnych świadczeń oraz wyrównywaniem salda wzajemnych rozliczeń. Okresowe porównania i rozliczania sald mogą występować wielokrotnie. Takie rozliczenia mogą uprościć procedurę rozrachunku i polecane są głównie kontrahentom, których wzajemna współpraca oparta jest na zaufaniu.

Regulowanie rozrachunków w obrocie bezgotówkowym za pomocą weksla może przejawiać się w :[48]

a)      wystawieniu weksla w celu wyrównania rachunku, np. zapłaty za określone świadczenia

b)      zobowiązaniu formalnym ( oderwanym od przyczyny gospodarczej)

Podpisanie weksla w formie przewidzianej prawem zobowiązuje wystawcę do przekazania określonej sumy pieniężnej w wyznaczonym terminie.

Szczegółowo  weksel omówiono w rozdziale IV.

Coraz powszechniej stosowaną formą rozliczeń jest karta płatnicza zwana kredytową. Karta płatnicza jest to instrument umożliwiający dokonywanie płatności bez użycia gotówki.[49] Regulowanie płatności za pomocą karty odbywa się w drodze przelewu środków z rachunku posiadacza karty na rachunek wierzyciela. Najbardziej popularną funkcją płatniczą karty jest dokonywanie na jej podstawie zakupów  dokonywaniu bezgotówkowych przelewów z konta jego posiadacza oraz podjęcia gotówki z bankomatów.

Karty płatnicze występują w różnych odmianach w zależności od funkcji jakie spełniają , sposobu rozliczenia dokonanych transakcji, bądź w zależności od rachunku do jakiego zastały wydane

Podział ze względu na liczbę stron:

·         dwustronne – w transakcji bierze udział tylko wystawca i klient

·         trójstronne – stronami są wystawca karty, jej właściciel oraz punkt      usługowo – handlowy. Są to typowe karty płatnicze.

Podział ze względu na zasięg:

·         krajowe - karty ważne w jednym kraju

·         międzynarodowe – o zasięgu międzynarodowym

Podział według typu użytkownika

·         dla klientów indywidualnych

·         dla klientów instytucjonalnych czyli firm[50]

Podział ze względu na sposób rozliczania karty:

·         karty debetowe debit cards

·         karty kredytowe credit cards

·         karty z odroczonym terminem płatności charge cards

·         karty wstępnie opłacone preloaded cards.

Karty debetowe umożliwiają  płatności tylko do wysokości stanu konta posiadacza karty. Karty te nie dają żadnych możliwości kredytowych, a co za tym idzie posiadacz karty może posługiwać się nią tylko do wysokości salda na rachunku.

Karty kredytowe oznaczają, że bank zgadza się dokonywać płatności posiadacza karty nawet po przekroczeniu stanu jego konta. Warunki kredytowania są uzgadniane z bankiem.[51]

Karta z odroczonym terminem płatności oznacza, że posiadacze kart mogą przekraczać stan konta do wysokości miesięcznego limitu ustalonego przez bank.

Karty wstępnie opłacone funkcjonują na zasadzie typowej karty telefonicznej, którą klient kupuje w banku o określonej wartości i za jej pomocą dokonuje transakcji w bankomatach oraz punktach handlowych.

                                                                                              Schemat 7

Obieg pieniądza związany z transakcją opłaconą kartą płatniczą

Flowchart:


                                   9                                                                   10

Flowchart:Flowchart:                                                                       6


                                                                       2


      8                7                                 1                            3                           4                5


Źródło :E. Bogacka – Kisiel , Usługi i procedury bankowe ,WAE  Wrocław 2000r.

Objaśnienia:

1. Zapłata akceptantowi przez bank obsługujący za skredytowaną transakcję,

2. Przekazanie przez wydawcę środków zaangażowanych w skredytowanie transakcji,

3. Spłata kredytu przez klienta,

4. Opłaty za karty pobierane przez wydawcę,

5. Oprocentowanie kredytu udzielonego posiadaczowi,

6. Marża za skupione transakcje płacona wystawcy,

7. Marża za zrealizowaną transakcję płacona przez sprzedawcę na rzecz banku obsługującego,

8. Opłaty za dostawę urządzeń sklepowych,

9. Opłaty banku obsługującego na rzecz organizacji płatniczej,

10.Opłaty banku wystawcy na rzecz organizacji płatniczej

 

 

3. Środki pieniężne na rachunku bankowym

     Środki pieniężne zarówno krajowe jak i zagraniczne gromadzone są na rachunkach bankowych.

     Banki otwierają i prowadzą dla jednostek gospodarczych następujące rodzaje rachunków:

·         rachunki bieżące,

·         rachunki pomocnicze,

·         rachunki lokat terminowych,

·         rachunki bankowe środków wyodrębnionych,




·         rachunki do rozliczeń zagranicznych.[52]

Rachunki bieżące służą do gromadzenia i przechowywania środków pieniężnych właściciela rachunku oraz  przeprowadzania operacji i rozliczeń pieniężnych krajowych.

Rachunki pomocnicze służą do przeprowadzania przez posiadacza określonych rozliczeń pieniężnych w innym oddziale tego samego banku.[53]

W celu otwarcia rachunku bieżącego ( i pomocniczego ) konieczne jest złożenie przez klienta ofert zawarcia umowy rachunku bankowego wraz z kartą wzorów podpisów oraz załącznikami: dokumentami potwierdzającymi uprawnienia osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą albo stwierdzające utworzenie osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej; dokumentami wskazującymi osoby uprawnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych; zaświadczeniem o nadaniu numeru statystycznego i innymi dokumentami w zależności od typu prowadzonej działalności.[54]

Rachunki bieżące ( i pomocnicze ) są oprocentowane wg zmiennej stopy procentowej, negocjowanej w chwili podpisania umowy o otwarcie rachunku.

Rachunki lokaty terminowej służą do przechowywania środków pieniężnych posiadacza rachunku przez czas określony w umowie z bankiem.[55]

Rachunki lokat terminowych umożliwiają przechowywanie czasowo wolnych środków pieniężnych przez określony termin najczęściej od 7 dni do 36 miesięcy, przy stopie procentowej wyższej niż stopa procentowa ustalona dla rachunku bieżącego.

Rachunki bankowe środków wyodrębnionych służą do przechowywania środków pieniężnych i przeprowadzania rozliczeń związanych z prowadzoną działalnością wyodrębnioną np. Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych. Obowiązek ten wynika z art. 12 ust. 1 ustawy o MZFŚSS z 04 marca 1994r. Na koncie tym ujmuje się wszelkie wpływy i wydatki środków oraz ich stan. Podstawą ewidencji są dokumenty podłączone do wyciągów bankowych ujmujące obroty na tym rachunku.

Rachunki do rozliczeń zagranicznych (walutowe) służą do gromadzenia dewiz uzyskanych ze sprzedaży towarów i usług za granicą.

Za pośrednictwem rachunków walutowych dokonuje się rozliczeń transakcji eksportowych z kontrahentami zagranicznymi.

Z rachunku walutowego mogą być przeprowadzone takie operacje jak:

·         regulowanie wymagalnych zobowiązań wobec osób zagranicznych za nabywane towary, usługi i prawa na dobrach niematerialnych,

·         wywóz zagranicznych środków płatniczych w gotówce do równowartości 5000 EURO na przyszłe lub wymagalne zobowiązania wobec osób zagranicznych,

·         pokrywanie kosztów zagranicznych delegacji służbowych osobom zatrudnionym,

·         spłata pożyczek i kredytów zaciągniętych u osób zagranicznych mających siedzibę za granicą lub w bankach zagranicznych na zakupy towarów i usług,

·         zakup skarbowych papierów wartościowych lub obligacji emitowanych przez przedsiębiorstwa lub instytucje mające siedziby w kraju należącym do Organizacji Współpracy i Rozwoju Gospodarczego.[56]

W przypadku posiadania rachunków walutowych poza granicami kraju należy o ich otwarciu powiadomić NBP oraz raz na kwartał dostarczać informacji o obrotach          i saldach na tych kontach.

            Środki pieniężne gromadzone na rachunkach bankowych zgodnie z umową zawarta z bankiem mogą być oprocentowane. Naliczone bądź potracone przez bank odsetki stanowią odpowiednio koszty lub przychody finansowe w jednostce, podobnie jak różnice kursowe ( dodatnie lub ujemne) wynikające ze zmienności kursów walut obcych.

Ewidencję środków pieniężnych ulokowanych na rachunkach bankowych prowadzi się za pomocą konta „Rachunki bankowe”, księgowanie odbywa się na podstawie wyciągów bankowych oraz dołączonych do nich dokumentów źródłowych. Na koncie tym ujmuje się oprócz środków własnych również środki pochodzące z kredytu bankowego.

Prowadzona szczegółowa ewidencja powinna umożliwić:

·         ustalenie stanu środków na poszczególnych rachunkach bankowych,

·         podział rachunków bankowych wg walut obcych i ustalenie stanu w walucie polskiej.

Konto rachunki bankowe może wykazywać saldo:

Wn wyrażające stan środków znajdujących się w banku,

Ma oznaczające zadłużenie na rachunku bieżącym wobec banku z tytułu wykorzystanego kredytu.

                                                                                              Schemat 8

Ewidencja operacji bankowych

                                                                                                                Rozrachunki

               Kasa                             Rachunki bankowe                          z odbiorcami i dostawcami               

                                    1                                                   5

                                                                                                                                                    Pozostałe        

   Kredyty bankowe                                                                                                          koszty operacyjne

                                    2                                                   6

         Pozostałe      

przychody operacyjne                                                                                                       Pozostałe koszty

                                    3                                                   7

Przychody finansowe                                                                                                             Inwestycje


                                   4a, 10b                                          8a

Fundusze specjalne                                                                                                       Koszty finansowe     


                                     4b                                           8b, 10a


                                                                 9

Źródło: K.Sawicki, op. cit. s 110

Objaśnienia:

1. Wpłaty gotówki do banku.

2. Otrzymane kredyty bankowe.

3. Otrzymanie kary, grzywny, odszkodowania i darowizny pieniężne.

4. Naliczone odsetki od środków na rachunkach bankowych:

   a) działalności gospodarczej,

   b) ZFŚS.

5. Uregulowanie zobowiązania wobec dostawców.

6. Zapłacone kary, grzywny, przekazane darowizny pieniężne.

7. Opłacane koszty bankowe.

8. Naliczone odsetki i prowizje od kredytów:

   a) na inwestycje w okresie realizacji,

   b) na inne cele.

9. Przelewy środków na inne rachunki bankowe  (np. otwarcie akredytywy ).

10.Różnice kursowe dotyczące środków pieniężnych wyrażone w walutach obcych:

   a)ujemne

   b)dodatnie.

            W sytuacji, gdy środki własne nie wystarczą jednostce gospodarczej na pokrycie jej potrzeb finansowania działalności, może ona zaciągnąć w banku różnego rodzaju kredyty.

            Kredyty bankowe są to użyczane przez bank na wniosek kredytobiorcy środki płatnicze ( na finansowanie określonego przedsięwzięcia )lub przejęcie zobowiązania przez bank w zamian za zobowiązanie klienta do spłaty równowartości wraz              z odsetkami w ustalonym terminie.[57]

            Kredyty możemy podzielić ze względu na :

-          przedmiot kredytu,

-          sposób zapłaty,

-          sposób zabezpieczenia.

Istotny dla formy i sposobu zabezpieczenia kredytu jest także termin spłaty długu określony w umowie kredytowej . Z uwagi na okres kredytowania wyróżnia się kredyty:

·         Krótkoterminowe

·         Średnioterminowe

·         Długoterminowe

Kredyty krótkoterminowe – są to kredyty udzielane maksymalnie do 1 roku             i zalicza się do nich kredyty obrotowe (przeznaczone na finansowanie bieżących potrzeb związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak zakup towarów      i usług), płatnicze, dyskontowe, lombardowe, czekowe.

Kredyty średnioterminowe – udzielane na okres od 1 – 3 lat.

Kredyty długoterminowe – na okres powyżej 3 lat.

Do kredytów  śednio- i długoterminowych zalicza się najczęściej kredyty inwestycyjne przeznaczone na finansowanie nakładów gospodarczych, których celem jest utworzenie nowych lub powiększenie już istniejących środków trwałych.

            Warunkiem uzyskania kredytu w banku jest:

·         złożenie wniosku kredytowego wraz z załącznikami,

·         posiadanie zdolności kredytowej,

·          zgoda na zabezpieczenie spłaty kredytu,

·         posiadanie rachunku u kredytodawcy,

·         opłacenie prowizji i odsetek od kredytu oraz kosztów bankowych ( opłat manipulacyjnych ).[58]

Udzielenie kredytu przez bank w zależności od postanowień umowy, może polegać na:

a)      sukcesywnym pokrywaniu przez bank dyspozycji jednostki ( z tytułu wykorzystania kredytu do wysokości ustalonej w umowie) z ewidencją na rachunku bankowym lub na rachunku bankowym,

b)      przekazaniu na rachunek bankowy całej lub części kwoty udzielonego kredytu po potraceniu odsetek.[59]

Udzielony kredyt powinien być wykorzystany zgodnie z warunkami określonymi w umowie, a w razie ich nie spełnienia bank ma prawo wypowiedzieć umowę kredytową, co w konsekwencji spowoduje wstrzymanie wypłat kredytu.

Od udzielonych kredytów bank pobiera odsetki, prowizje i koszty bankowe, które dla jednostki stanowią  w przypadku kredytów:

-          obrotowych – koszty finansowe,

-          inwestycyjnych ( w okresie realizacji inwestycji ) – podwyższają wartość majątku trwałego.

IV. INNE ŚRODKI PIENIĘŻNE

1.Czeki

Czek to papier wartościowy zastępujący w obrocie pieniądz gotówkowy. Jest dokumentem w którym wystawca poleca – w formie pisemnej – bankowi wypłatę określonej kwoty okazicielowi lub wskazanej osobie. Za pomocą czeku jego wystawca rozporządza środkami pieniężnymi zgromadzonymi w banku.

Czek spełnia głównie funkcję płatniczą, gdyż pozwala regulować na bieżąco różnego rodzaju zobowiązania. Wystawienie czeku wymaga posiadania przez wystawcę odpowiedniego jego pokrycia na rachunku bankowym od momentu wystawienia aż do chwili jego spłaty bądź upływu terminu ustalonego do przedstawienia czeku trasantowi (bank wypłacający kwotę określoną na czeku). Własność czeku może być przenoszona przez jego posiadacza na inną osobę fizyczną lub prawną za pomocą indosu. Czek spełnia, więc funkcje także obiegowe.

Zgodnie z art.1 Prawa czekowego prawidłowo wystawiony czek powinien zawierać:[60]

Ų      nazwę „czek” w samym tekście dokumentu, w języku, jakim go wystawiono;

Ų       polecenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej;

Ų      nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasanta);

Ų      oznaczenie miejsca płatności;

Ų      oznaczenie daty i miejsca wystawienia czeku;

Ų      podpis wystawcy czeku.

Cech charakterystyczne czeku:[61]

- jest środkiem płatniczym, a nie narzędziem kredytowania, jak weksel,

- jego wystawienie uwarunkowane jest posiadaniem pieniędzy na rachunku bankowym przez wystawcę,

- jest płatny za okazaniem,

- przy przekazywaniu czeku nie stosuje się dyskonta, gdyż jego realizacja trwa krótko (jest „szybkim” dokumentem gotówkowym),

- brak pokrycia na koncie bankowym wystawcy czeku powoduje jego oprotestowanie. - podobnie jak weksel może być indosowany.

Czek może być wystawiony:

a)       na określoną osobę z dodaniem zastrzeżenia na zlecenie lub bez takiego zastrzeżenia;

b)      na określoną osobę z dodaniem zastrzeżenia nie na zlecenie lub innego równoznacznego;

c)        na okaziciela, za który uważa się również czek na rzecz określonej osoby       z dodaniem wyrazów lub okazicielowi albo innego zwrotu równoznacznego, bądź też czek nie wskazujący, komu ma być uiszczona zapłata;

d)      na własne zlecenie wystawcy bądź też na rachunek osoby trzeciej.[62]

Czek jest płatny za okazaniem. Jeżeli został przedstawiony do zapłaty przed dniem wskazanym jako data wystawienia, to jest on płatny w dniu przedstawienia.

Czek wystawiony i płatny w tym samym kraju, powinien być przedstawiony do zapłaty w ciągu 10 dni od daty wystawienia, natomiast wystawiony w innym kraju, niż ten, w którym jest płatny, powinien być przedstawiony do zapłaty odpowiednio:

a)                w ciągu 20 dni od daty wystawienia – w przypadku, gdy miejsce wystawienia i miejsce płatności znajdują się w tej samej części świata;

b)               w ciągu 70 dni od daty wystawienia – gdy kraj wystawienia i kraj płatności czeku znajdują się w różnych częściach świata[63].

Po upływie terminu czek może być ze skutkiem prawnym odwołany przez wystawcę; traci wtedy przymioty dokumentu płatniczego i przestaje być wartością dewizową.

Czeki mają formę blankietu wydanego przez bank posiadaczowi rachunku bankowego w postaci książeczki czekowej, zawierającej blankiety czekowe oznaczone kolejnym numerem oraz numerem właściwego rachunku bankowego. Bank ocenia przy tym realność i wypłacalność klienta i często uzależnia wydanie książeczki czekowej od pozytywnej oceny jego solidności.

            Współcześnie występuje w obiegu wiele rodzajów czeków, które można sklasyfikować według różnych kryteriów:

            W obrocie czekowym uczestniczą trzy osoby:

- wystawca czeku (trasant)

- osoba uprawniona do żądania i podjęcia wypłaty (remitent)

- bank zobowiązany do zapłaty (trasat).

                                                                                                          Rys. 7

Klasyfikacja czeków

CZEKI

 


           

- Gotówkowe

- Zakreślone

- Rozrachunkowe

- Potwierdzone

- In blanko

 

- Na okaziciela

- Imienne

-Na zlecenie określonej osoby fizycznej lub prawnej

 

- Bankierskie

- Skarbowe

-Podróżnicze

-Osób prawnych

-Prywatne

Przekazy pieniężne

-euroczeki

 

- Płatne przez banki krajowe

- Płatne przez banki zagraniczne

a) będące korespondentami banku

 b) nie będące    korespondentami banku

 


Źródło: E. Bogacka- Kisiel op. cit. s.138

            Czeki w obrocie krajowym mogą być wystawione na okaziciela, tj. płatne do rąk każdego posiadacza, który przedstawi czek do zapłaty. Przekazywanie czeku na okaziciela jako środka płatniczego nie jest obwarowane żadnymi zastrzeżeniami.

            Najczęściej występującą formą czeku w obrocie krajowym są czeki imienne, tzn. wystawione na określoną osobę; prawa z tego czeku mogą być przekazywane tylko w formie zwykłego przelewu na rachunek bankowy.

            Zarówno w obrocie krajowym, jak i zagranicznym występują czeki na zlecenie, tzn. czeki wystawione na określoną osobę fizyczną lub prawną (w tym banki). Prawa z takiego rodzaju czeku mogą być przeniesione na inną osobę drogą indosu. Indos może mieć dwie formy: bądź adnotacji na odwrocie czeku „odstępuję na rzecz….” (Z podaniem nazwiska lub nazwy osoby, na który przeniesiono prawa) – tzw. Indos imienny, bądź też tylko w formie podpisu posiadacza czeku – tzw. indos In blanco[64]. Najważniejszym elementem indosu jest podpis posiadacza czeku na jego odwrocie. Indos musi być bezwarunkowy, tzn. nie można w nim uzależnić przeniesienia czeka od jakiegokolwiek świadczenia lub innego warunku. Indos częściowy (na część wymienionej w czeku sumy) uważa się za nieważny.

           

            Ze względu na sposób zapłacenia czeki dzieli się na:

- gotówkowe,

- zakreślone,

- rozrachunkowe,

- potwierdzone.

            Czek gotówkowy (kasowy, zwykły) to dokument skierowany do banku (trasanta), zawierający polecenie wypłacenia określonej na czeku kwoty okazicielowi lub osobie wskazanej na czeku. Czek gotówkowy jest uważany za instrument rozliczeń gotówkowych. Czeki te mogą być wystawiane na okaziciela bądź jako imienne. Jeżeli czek został wystawiony w formie imiennej, wystawca czeku jest obowiązany wypisać na przedniej stronie czeku imię i nazwisko osoby podejmującej gotówkę w banku, a na stronie odwrotnej czeku cechy jej dowodu tożsamości (seria, numer, miejsce wystawienia).

            Czek zakreślony według prawa czekowego może być wypłacony tylko określonej osobie. Zakreślenie polega na umieszczeniu na przedniej stronie czeku dwóch linii równoległych dokonane przez wystawcę lub każdego posiadacza czeku, aż do momentu przedstawienia go do zapłaty. Celem zakreślenia jest uniemożliwienie dokonania zapłaty czeku osobie nieuprawnionej (w razie zgubienia lub kradzieży).

            Czek rozrachunkowy stanowi dyspozycję udzieloną granatowi, przez wystawcę czeku do obciążenia jego rachunku kwotą, na którą czek został wystawiony, oraz uznania tą kwotą rachunku posiadacza czeku[65].  

            Istota czeku rozrachunkowego potwierdzonego polega na potwierdzeniu przez trasata, że dany czek ma pokrycie. Potwierdzenie to wydawane jest na wniosek wystawcy czeku. Czek potwierdzony nie może być zrealizowany po upływie terminu potwierdzenia, nawet jeśli okres ważności liczony od daty wystawienia wykracza poza ten termin.

            Wystawienie czeku in blanco nadaje czekowi o tyle inny charakter, ze czek, który ma być wypełniony dopiero w przyszłości, staje się w gruncie rzeczy narzędziem kredytu zamiast, jak być powinno, narzędziem zapłaty. Odbiorca czeku in blanco ma go wypełnić dopiero w przyszłości – czek taki stanowi zabezpieczenie zawartej umowy. Jest to kredyt mający formę czeku, która to forma dla wystawcy czeku może grozić brakiem pokrycia czeku.

           

            Czeki natomiast używane w obrotach zagranicznych używane są do regulowania drobnych płatności w ruchu turystycznym, oraz stanowią formę przekazywania świadczeń na rzecz osób fizycznych.

            Przyjmując za kryterium podziału wystawcę czeków zagranicznych rozróżniamy czeki:

- bankierskie,

- wystawione przez osoby prawne nie będące bankami,

- wystawione przez osoby fizyczne posiadające rachunek w banku,

- skarbowe,

- podróżnicze.

            Czek bankierski wystawiany jest przez bank, instytucję finansową lub inną świadczącą usługi bankierskie zgodnie z przepisami prawa bankowego. Bank poleca w nim innemu bankowi (trasatowi), zapłacić określoną sumę pieniężną osobie wymienionej w tekście tego dokumentu (remitentowi). Czeki na okaziciela                 w rozliczeniach zagranicznych, w praktyce nie są stosowane. Czeki bankierskie zakupywane są przez klientów banku, jako wygodny środek płatniczy za granicą ze względu na łatwość przewozu oraz zabezpieczenia przez kradzieżą.

            Czeki wystawione przez osoby prawne i fizyczne odgrywają w obrocie zagranicznym podobną rolę jak w krajowym.

            Czek skarbowy wystawiony jest przez uprawnione do tego organy administracji finansowej – z tytułu zobowiązań publiczno-prawnych danego kraju. Od czeku w znaczeniu prawnym różni się tym, że trasantem jest nie bank, lecz Skarb Państwa. Czeki te są  instrumentem zapłaty należności z tytułu ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty, zasiłki) oraz zwrotu podatku dochodowego i innych należności od Skarbu Państwa.

            Czeki podróżnicze zbliżone są do obiegu pieniądza papierowego. Czeki te są przeznaczone do obsługi finansowej przyjazdowego i wyjazdowego ruchu podróżnych, są przedmiotem wwozu do kraju bądź wywozu z niego. Czeki podróżnicze mają postać polecenia wypłaty w okrągłych sumach najczęściej wyrażone w dolarach USA lub markach niemieckich, niemieckich są zbywalne za gotówkę w kraju przeznaczenia. Sprzedawane w kraju (np. American Express) umożliwiają uzyskanie korzystniejszego kursu wymiany w momencie zakupu              i realizacji. Są powszechnie akceptowane jako środek płatniczy. 

            W 1968 roku został utworzony przez silne banki europejskie, system euroczeków, który zakłada na podstawie porozumienia zawartego między tymi bankami, jak również przedsiębiorstwami handlowymi i hotelarskimi honorowanie euroczeków w kilkudziesięciu krajach świata.

Ułatwia to zdecydowanie turystykę międzynarodową jak również kontakty biznesowe w świecie. Polska jest również członkiem tego systemu. Rozliczeniem euroczeków skupionych na terenie Polski zajmuje się Bank Polska Kasa Opieki S.A.

            Od 1 stycznia 2002r znajdujące się w jednostce czeki obce - klasyfikowane do końca 2001r jako papiery wartościowe oraz inne środki pieniężne, - w związku      z nowelizacją ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994r. powinny być zaliczane do krótkoterminowych aktywów finansowych.

            Przez krótkoterminowe aktywa finansowe rozumie się aktywa pieniężne, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki, a także wynikające          z kontraktu prawo do otrzymania aktywów pieniężnych lub prawo do wymiany instrumentów finansowych inną jednostką na korzystnych warunkach, które są płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub od daty ich założenia, wystawienia lub nabycia[66].

            Do aktywów pieniężnych zgodnie z  art. 3 ust. 1 pkt 25 znowelizowanej ustawy o rachunkowości zaliczyć można środki płatnicze ( m.in. czeki), waluty obce i dewizy. Jeśli aktywa te są płatne lub wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich otrzymania lub wystawienia to zalicza się je do środków pieniężnych.        

             Czeki obce bez względu na datę ich wykupu ujmuje się na koncie „Inne środki pieniężne” Konto to obciąża się z tytułu otrzymanych czeków, jako zapłaty za wykonanie dostaw , uznaje za wykup czeków przez bank.

                                                                                                          Schemat 9

Ewidencja czeków obcych

Rozrachunki z odbiorcami          Inne środki pieniężne                       Rachunki bankowe


                                        1                                                    2

 

                                        3


Źródło: A. Kuczyńska-Cesarz , Rachunkowość, DIFIN  W-wa 2001r s.204  

 

Objaśnienia:

1.      Otrzymanie czeku od kontrahenta jako spłaty należności,

2.      Realizacja czeku w banku

3.      Indosowanie czeku obcego; realizacja zobowiązań otrzymanym czekiem.

2. Weksle

      Weksel jest dokumentem kredytu krótkoterminowego wystawionym w formie ściśle określonej przez prawo, na specjalnym blankiecie ostemplowanym opłatą skarbową. Zawiera on bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty określonej osobie,   w ustalonym terminie i miejscu, sumy pieniężnej, na którą został wystawiony.[67]

      Zobowiązanie wekslowe odnosi się – w przypadku weksla własnego do wystawcy lub osoby wskazanej – w przypadku weksla trasowanego.

      Zobowiązanie wekslowe jest zobowiązaniem szczególnym, gdyż posiada cechy, charakterystyczne, które stanowią o jego odrębności, wyróżniając je spośród innych zobowiązań.

      Najistotniejszymi cechami zobowiązania wekslowego są:[68]

- abstrakcyjność,

- bezwarunkowość,

- pieniężny charakter,

- sformalizowanie dokumentu wekslowego,

- samodzielność zobowiązania poszczególnych dłużników wekslowych,

- solidarna odpowiedzialność dłużników wekslowych.

Zgodnie z wymogami prawa weksel powinien zawierać:[69]

Ų      Nazwę „weksel” w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono;

Ų      Polecenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej;

Ų      Nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasanta);

Ų      Oznaczenie terminu płatności;

Ų      Oznaczenie miejsca płatności;

Ų      Nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana;

Ų      Oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla;

Ų      Podpis wystawcy weksla.

Osoba, której zostaje wręczony weksel, może:[70]

1)      przechowywać go aż do terminu jego płatności;

2)      wręczyć jako zapłatę w kolejnej transakcji, indosując go na swojego wierzyciela;

3)      oddać go w zastaw jako zabezpieczenie zapłaty, np. udzielonego kredytu;

4)      złożyć w banku do dyskonta, otrzymując w zamian kwotę weksla pomniejszoną o odsetki dyskontowe.

W każdym z wymienionych przypadków weksel musi być w dniu płatności przedstawiony do zapłaty. Możliwości te pozwalają na wyodrębnienie funkcji weksla.

Funkcje weksla:[71]

a)      kredytowa ,

b)      obiegowa ,

c)      płatnicza ,

d)      gwarancyjna.

Funkcja kredytowa weksla występująca w transakcji kupna – sprzedaży polega na udzieleniu nabywcy krótkoterminowego kredytu, tzw. kupieckiego. Umożliwia ona zatem dokonywanie transakcji z zapłatą w późniejszym okresie. Funkcja ta ułatwia także zaciąganie pożyczek pieniężnych wzmacniając gwarancję ich zapłaty.

Funkcja obiegowa wynika z tego, ze weksel może być przez posiadacza przeniesiony na inną osobę, której również taka możliwość przysługuje. Weksel można zatem wykorzystać w charakterze surogatu środka płatniczego płacąc innym kontrahentom lub odstępując za gotówkę.

Funkcja płatnicza - wiąże się ściśle z obiegową i oznacza, że przy pomocy weksla można regulować zobowiązania. Weksel dotyczy jednak przyszłej płatności,   a więc zobowiązanie wygasa dopiero po uregulowaniu należności wynikającej           z weksla.

Funkcja gwarancyjna – polega na zabezpieczeniu przy pomocy weksla roszczeń jakie mogą występować w trakcie wykonywania umowy wskutek jej naruszenia przez wystawcę weksla. Funkcja ta realizowana jest przy pomocy        tzw. weksla In blanco, tj. niewypełnionego zaopatrzonego jedynie w podpis osoby składającej gwarancję lub kaucję.

      Weksel In blanco jest to dokument zaopatrzony bądź w sam tylko podpis wystawcy weksla lub akceptanta, bądź także w niektóre inne elementy weksla. Podpis na wekslu in blanco musi być złożony w zamiarze zaciągnięcia zobowiązania wekslowego.[72]

W obrocie wekslowym wyróżnia się dwa zasadnicze rodzaje weksli:[73]

1) weksel własny, zwany solo lub prosty;

2) weksel trasowany, określany mianem ciągniony lub trata

                                                                      

                                                                                  Rys. 8

Obieg weksla własnego

Wystawca weksla

( główny dłużnik)

 

Remitent i wierzyciel wekslowy

Indosant

 


                                                           przekazanie

                                                                              wierzyciela             


                                                                                                                                                                                                                                                            odstąpienie

           weksla

                                  

Indosatariusz*

 
                                   Przedłożenie weksla do zapłaty

                                                               zapłata


* Odstąpienie weksla może być wielokrotnie na linii : indosant – indosatariusz , aż do ostatniego  indosatariusza.

Źródło: Z. Kołaczyk: op. cit. s.176

                                                                                                                      Rys. 9

Obieg weksla trasowanego

Indosariusz*

 

Remitent i wierzyciel wekslowy

Indosant

 

Wystawca weksla (trasant)

 
                                   Przekazanie weksla                          odstąpienie

                                                                                             

                                     Wierzycielowi                                                     weksla


                                                     przedłożenie

                                                    do przyjęcia

                                                          

Trasat

Akceptant

(główny dłużnik)

 
Parallelogram:                                                                                              przedłożenie

do zapłaty

                                                                                                         

                                   Zwrot po przyjęciu                                   

(awalista                                                                                           zapłata


* Odstąpienie weksla może być wielokrotne na linii : indosant – indosatariusz, aż do ostatniego indosatariusza

Źródło: Z. Kołaczyk: op. cit. s.176

Weksel własny (solo) wystawiany jest na rzecz innych jednostek. Stanowi bezwarunkowe zobowiązanie się wystawcy do zapłacenia ustalonej sumy na rzecz innej osoby, (remitenta). Weksle własne mają charakter surogatu środka płatniczego na rzecz innych kontrahentów. Po uregulowaniu kwoty wynikającej z weksla, zobowiązanie z tytułu udzielonego kredytu wygasa.

            Weksel własny wystawia i wykupuje ta sama osoba. Wystawca w swoich księgach rachunkowych dokonuje ewidencji weksli.

                                                                                  Schemat nr  10

           

Ewidencja weksli własnych

   R-k bankowy, kasa                             Zobowiązania wekslowe                          Pozostałe rozrachunki


                                       5                                                     2a

                                                                                 

                        Poz.przychody operacyjne       2            Rol.międzokresowe kosztów


                                                    4                            2b

                                                                           

                                                                                  3b

    3a                                                                   3     

                                                                                                                  Koszty finansowe       

                                                                                                                7   


                                                                       6


                    Poz. Koszty operacyjne


                        1

Źródło: M. Gmytrasiewicz: op.cit. s. 221

Objaśnienia:

1. Koszty związane z emisją weksli (zakup blankietów, opłata skarbowa),

2. Pełna suma wekslowa wystawionego weksla handlowego,

2a. Suma zobowiązania wystawcy,

2b .ewentualne dyskonto wliczone w sumę wekslową,

3. Pełna suma wekslowa wystawionego weksla finansowego,

3a.Kwota uzyskanych środków pieniężnych,

3b.ewentualne dyskonto wliczone w sumę wekslową,

4. Odpisanie weksli przedawnionych,

5. Wykup weksla przez wystawcę,

6. Zapłacone oprocentowanie przy wykupie weksla terminowo – okazowego,

7. Stawka dyskonta obciążająca bieżące koszty

Weksel trasowany zawiera polecenie wystawcy ( trasanta) bezwarunkowego zapłacenia określonej kwoty, wydane innej osobie (trasatowi), na rzecz osoby trzeciej (remitentowi).

Wystawca weksla trasowanego jest głównym dłużnikiem takiego weksla do momentu akceptacji przez trasanta. Weksel ten musi być zarejestrowany w księgach rachunkowych trasata, a nie wystawcy weksla trasowanego.

                                                                                   Schemat nr  11

 

Ewidencja weksla trasowanego

       Rozrachunki – należności                                                     Rozrachunki - zobowiązania           


                                               1

                        Ewidencja pozabilansowa

  Warunkowe zobowiązania

wekslowe

      3                      2


Źródło: M. Gmytrasiewicz: op. cit. s. 222

Objaśnienia:

1.Wystawienie weksla trasowanego potwierdzonego przez trasanta,

2.      Zarejestrowanie (zgodnie z zasadami obrotu wekslowego) ewentualnych zobowiązań wystawcy weksla

3.      Wyksięgowanie warunkowych zobowiązań wekslowych po terminie wykupu weksla.

Jeżeli remitent zgłosi się do trasanta przed terminem płatności, aby potwierdził zgodę na wykonanie polecenia trasanta, to wówczas trasat staje się akceptantem, a sam weksel nosi miano akceptowanego. Przeniesienie uprawnień z weksla przez osobę figurująca na nim nazywa się indosem.

           

Indos umożliwia przekazanie praw płynących z weksla kolejnym jego posiadaczom. Osoba przekazująca weksel to indosant, który odstępuje weksel na rzecz indosatariusza. Indosatariusz może być kolejnym indosantem.[74]

            Z uwagi na cel indosu prawo wekslowe wyróżnia następujące rodzaje indosów:[75]

1) indos własnościowy, przenoszący na indosariusza własność weksla; może on przybrać formę:

a)      zupełnego, czyli imiennego

b)      na okaziciela,

c)      in blanco,

2)      indos pełnomocnicy, na mocy którego indosant udziela indosariuszowi pełnomocnictwa do wykonywania praw wekslowych In swoim imieniu,

3) indos zastawniczy umieszczony przez indosanta na wekslu oddawanym In zastaw indosariuszowi.

 

            Indos własnościowy to indos przenoszący wszelkie prawa z weksla. Przeniesienie praw z weksla następuje z momentem wręczenia weksla zawierającego indos. Indos własnościowy może być zupełny, na okaziciela lub         in blanco.

            Indos zupełny to indos, w którym wskazana jest osoba, na rzecz której weksel został przeniesiony.

            Indos in blanco to indos nie wymieniający indosariusza, zawierający jedynie podpis indosanta oraz w przypadku osób prawnych również stempel firmowy (art. 13 ust.2 prawa wekslowego).[76]

Indos In blanco może być umieszczony tylko na odwrotnej stronie weksla. Umieszczenie indosu In blanco oznacza, że każdy kto ma weksel jest jego prawnym posiadaczem.

            Indos na okaziciela to indos, w którym zapasy nazwy lub nazwiska indosariusza umieszczony jest zwrot „na okaziciela”. Indos na okaziciela jest jednoznaczny z indosem In blanco.

            Indos pełnomocnicy to indos na mocy którego indosariusz otrzymuje od indosanta pełnomocnictwo do wykonania w jego imieniu praw wekslowych. Indosariusz jest zatem pełnomocnikiem indosanta.

            Indos zastawniczy to indos, który umieszczony jest na wekslu przy oddawaniu go w zastaw indosariuszowi. Sytuacja taka może mieć miejsce                 w przypadku gdy indosantowi zostaje udzielony przez bank kredyt, gdzie zabezpieczeniem spłaty kredytu jest ustanowiony zastaw na wekslu.

Możliwość indosowania weksli pozwala nie tylko na spłatę zobowiązań handlowych czy otrzymanie kredytu pieniężnego, ale również umożliwia zamianę weksla na gotówkę w banku przed upływem terminu jego płatności 

            Remitent weksla lub jego posiadacz ( w przypadku indosowania weksla), powinien otrzymać w terminie wymagalności weksla, określoną sumę wekslową od wystawcy lub od akceptanta. Gdyby jednak posiadacz weksla nie otrzymał środków w terminie może dochodzić roszczeń z tytułu weksla w drodze tzw. zwrotnego poszukiwania, przeciwko dłużnikom wekslowym (indosantom, wystawcy weksla lub poręczycielowi).

            Posiadacz weksla może przekazać go swojemu wierzycielowi, bądź też zdyskontować w banku. Wypłacona przez bank określona kwota pieniężna, pomniejszona zostaje o tzw. dyskonto w postaci kredytu dyskontowego.

Dyskonta weksli banki dokonują na podstawie umowy, która zawarta zostaje na podstawie wniosku jednostki gospodarczej.

            Przyjmowane do dyskonta weksle muszą spełniać określone warunki:[77]

Ų      odpowiadać wymaganiom prawa wekslowego,

Ų      mieć uiszczoną opłatę skarbową,

Ų      pochodzić z dokonanego obrotu gospodarczego,

Ų      mieć wymaganą przez dany bank liczbę podpisów podmiotów gospodarczych (wystawcy, akceptanta, poręczyciela, indosantów itp.)

Ų      mieć oznaczony termin płatności,

Ų      mieć akcept trasanta obejmujący całą sumę wekslową,

Ų      być opatrzone indosem otwartym (In blanco) posiadacza weksla przedstawiającego weksel do dyskonta,

Ų      nie mieć wzmianek w tekście ograniczających prawo przeniesienia własności weksla lub prawa zwrotnego poszukiwania,

Ų      być podpisane w taki sposób, aby możliwa była bezsporna identyfikacja podmiotów które je podpisały.

Dyskonto może być dokonane e formie doraźnej transakcji lub w formie umowy o linię dyskontową.

Dyskonto w formie doraźnej transakcji polega na jednorazowym nabyciu przez bank dyskontujący jednego lub kilku weksli.

Umowa o linię dyskontową jest to umowa, w której bank dyskontujący zobowiązuje się, iż w okresie obowiązywania umowy będzie przyjmował od dyskontera weksle spełniające warunki określone w umowie do wysokości z góry oznaczonego limitu.

 Dyskontując weksle bank kieruje się następującymi zasadami:[78]

Ų      stosuje stopę dyskontową obowiązującą w banku w dniu dokonania dyskonta, a ustaloną na mocy odrębnych zarządzeń,

Ų      liczby procentowe oblicza się za czas od dnia dyskontowania do dnia płatności weksla z tym, ze do liczby dni wlicza się dzień dyskontowania,          a pomija dzień płatności weksla,

Ų      przy obliczaniu liczb procentowych przyjmuje się rok równy 360 dniom,           a miesiąc równy 30 dniom.

Dyskonto wekslowe umożliwia uzyskanie płynnej gotówki przez dotychczasowego posiadacza weksla już w momencie wyrażenia przez bank zgody na przyjęcie weksla. Wysokość odsetek określa stopa dyskontowa.

Wielkość dyskonta weksla zakupionego przez bank uzależniona jest od:

- sumy wekslowej,

- stopy dyskontowe.j

- liczby dni od daty dyskonta do dnia płatności weksla.

            Suma wekslowa to kwota jaką ma zapłacić trasat remitentowi. Składają się na nią dwa elementy:

- należność finansowa za transakcję



- odsetki dyskontowe, które wystawca weksla dodatkowo płaci i wchodzą one w cenę kredytu wekslowego [79]

Suma wekslowa określa wartość przyszłą aktualnej kwoty kredytu wekslowego, która zależy od:

- wysokości kredytu wekslowego

- okresu trwania kredytu wekslowego

- wysokości stopy procentowej

           

Sumę wekslową wyznacza się za pomocą wzoru:

               NF * 100%

Sw =

                   d * t

         100-

365

gdzie:

NF:      -   należność finansowa za transakcję,

d          -   stopa odsetek dyskontowych,

t - czas od momentu przyjęcia weksla do dyskonta do momentu jego wykupu (czas ten obejmuje pierwszy dzień wystawienia weksla, a nie obejmuje dnia ostatniego).

Stopa dyskontowa kształtuje się różnie i zależy od poziomu stopy redyskontowej ustalanej przez NBP. Stopa dyskontowa weksla odpowiada stopie oprocentowania bankowych kredytów krótkoterminowych, odsetek tym, że jest dużo niższa, ponieważ liczy się oprocentowanie od ogólnej kwoty udzielonego kredytu wekslowego.

Odsetki liczy się odsetek pobiera odsetek momencie wykupu weksla.

         Wielkość odsetek (dyskonto) można obliczyć za pomocą wzoru:

                                               Sw * d * t

Odsetki dyskontowe =

                                   100 * 365

gdzie:

Sw       - suma wekslowa

d          - stopa odsetek dyskontowych

t           - czas od momentu przyjęcia weksla do dyskonta do momentu jego wykupu.

 

            Kredyt handlowy lub pieniężny udzielony na podstawie weksla jest oprocentowany, a sposób liczenia oprocentowania uzależniony jest od formy określenia terminu jego wykupu.

           

            Ze względu na termin płatności weksle dzielimy na:[80]

1)      ścisłe

2)      terminowo – okazowe

Weksel ścisły płatny jest w ściśle określonym terminie. Zawiera w sumie wekslowej oprocentowanie kredytu (dyskonto). W konsekwencji kwota weksla (suma wekslowa), jest agregatem kwoty udzielonego kredytu plus oprocentowanie tego kredytu należne właścicielowi weksla do upływu terminu jego wykupu.

Weksel terminowo – okazowy płatny jest w terminie określonym zwrotem „za okazaniem” lub „w pewien czas po okazaniu”. W sumie wekslowej nie może zawierać dyskonta, gdyż nie znany jest termin jego płatności. Wystawca jednakże może zastrzec, że odsetki liczone według stopy procentowej podanej na wekslu, doliczone zostaną w dniu wypłaty weksla.

Bank po zdyskontowaniu weksli, może je włączyć do swojego portfela wekslowego lub może je redyskontować.

Redyskonto to skup weksla uprzednio zdyskontowanego przez bank,              z potrąceniem od sumy wekslowej odsetek redyskontowych. [81]

Aby redyskonto weksla było korzystne również dla banku oddającego weksel do redyskonta, odsetki redyskontowe muszą być niższe niż odsetki dyskontowe pobierane przez bank, który zdyskontował weksel. 

Redyskonta weksli dokonują oddziały okręgowe NBP, przyjmując od innych banków zdyskontowane przez nie weksle:[82]

Ų      odpowiadające wymaganiom określonym w przepisach prawa wekslowego,

Ų      od których uiszczono opłatę skarbową,

Ų      pochodzące z dokonanych obrotów gospodarczych (weksle kupieckie, handlowe),

Ų      podpisane przez co najmniej wystawcę i akceptanta, a w przypadku weksli własnych – przez wystawcę,

Ų      których termin płatności upływa nie później niż za 3 miesiace od daty przyjęcia do redyskonta,

Ų      z terminem płatności w oznaczonym dniu,

Ų      płatne w bankach, w których dłużnicy maja rachunki,

Ų      opatrzone – w przypadku weksli trasowanych – bezwarunkowym akceptem trasanta, obejmującym całą sumę wekslową,

Ų      opatrzone indosem otwartym (In blanco) banku, który weksel zdyskontował,

Ų      bez wzmianek w tekście lub indosach ograniczających prawo przeniesienia własności weksla,

Ų      podpisane w taki sposób, ze bezsporna jst identyfikacja osób, które je podpisały.

Zredyskontowane weksle są przedstawiane dłużnikowi (akceptantowi, wystawcy) do zapłaty przez oddziały banków, w których dłużnicy mają rachunki       (w których weksle SA płatne).W razie nie zapłacenia weksla w terminie oddział banku, w którym dłużnik ma rachunek, zgłasza weksel do protestu w trybie przewidzianym w prawie wekslowym w jednym z dwóch dni następujących po dniu płatności.

Protest weksla jest urzędowym potwierdzeniem, ze weksel nie został przyjęty (zaakceptowany przez trasanta) lub ze nastąpiła odmowa jego zapłaty. Zachowanie terminu przedstawienia weksla do zapłaty lub protestu jest istotne, gdyż w przypadku nie dotrzymania tych terminów posiadacz weksla traci prawo dochodzenia roszczeń w trybie prawa wekslowego wobec indosantów, wystawcy weksla, poręczyciela           i innych dłużników wekslowych z wyjątkiem akceptanta.

O nie zapłaceniu weksla jego posiadacz powinien zawiadomić swojego indosanta, a przy wekslu trasowanym również wystawcę w ciągu 4 dni powszednich następujących po dniu protestu, zaś kolejni indosanci zawiadamiają swoich poprzedników w ciągu 2 dni po otrzymaniu zawiadomienia. Wobec powyższego wszyscy podpisani na wekslu są powiadomieni o ciążącym ewentualnym zobowiązaniu.

Dłużnik wykupując weksel po dokonaniu protestu, jest zobowiązany zapłacić kwotę wekslową, koszty procesu oraz odsetki za zwłokę.

Według polskiego prawa po trzech latach przedawniają się roszczenia wekslowe przeciwko akceptantowi weksla trasowanego lub wystawcy weksla własnego, licząc od dnia płatności.

Weksle obce ujmowane są w wartości nominalnej na koncie „Inne środki pieniężne”. Ewidencja analityczna powinna zapewnić możliwość ustalenia cech każdego weksla (wystawcę, sumę wekslową, termin i miejsce płatności, datę wystawienia, akceptantów, żyrantów, datę wpływu, datę wydania).

Praktyczną formą ewidencji analitycznej weksli jest księga weksli. Pozwala ona na jednokrotne zarejestrowanie wszystkich niezbędnych danych z weksla oraz śledzenie każdorazowej zmiany miejsca znajdowania się weksla.

Zobowiązania z tytułu weksli obcych przekazanych do dyskonta lub indosowanych ujmuje się na koncie pozabilansowym „Weksle obce dyskontowane      i indosowane”. Weksle obce przekazane do dyskonta lub indosowane powinny być nadal utrzymane w ewidencji ze względu na ciążącą na jednostce odpowiedzialność regresową wobec posiadacza weksla, w razie nie zapłacenia weksla przez głównego dłużnika.[83]

           

Schemat nr  12

                Ewidencja weksli obcych

        Rozrachunki z odbiorcami                             Inne środki pieniężne                               Koszty finansowe


                        1a                                           3a


                        2


        Przychody finansowe                                                                                   Rozrachunki bankowe

                                  

           

                        1b

3b

         

                                                                       6a                                                                                                                                                                            5b

     Rozrachunki z dostawcami                                                                                            Poz. Koszty operacyjne                                                                                       

                                                                                              4


                                                          

                                                                       6b

                                                                                                          Pozostałe rozrachunki

                                                                                                         

                                                                       5a


Źródło: K. Sawicki: op.cit. s. 151

Objaśnienia:

1. Przyjęcie od kontrahenta weksla na pokrycie należności:

  a) wartość nominalna weksla,

  b) dyskonto potracone przy przejęciu weksla.

2. Zwrot weksli obcych przez dostawcę w cenie nominalnej,

3. Wykupienie (sprzedaż) weksla obcego przez wystawcę w terminie płatności:

a) wartość ewidencyjna weksla,

b) kwota uzyskana z wykupu (lub sprzedaży).

4. Odpisanie odpowiednich kwot weksli obcych przedawnionych lub nieściągalnych   ( nieściągalnych kwocie weksla),

5. Pokrycie zobowiązania jednostki wekslem własnym:

a) kwota pokrytego zobowiązania,

b) nadwyżka wartości ewidencyjnej weksla nad pokrytym zobowiązaniem.

6. Opatentowanie nie spłaconego, posiadanego w portfelu weksla,

a) koszty procesu opłacone przelewem,

b) kwota weksla.

                                                                                             

3. Środki pieniężne w drodze

            Środki pieniężne w drodze stanowią równowartość własnych wpłat                   i przelewów na rachunek bankowy lub do kasy jednostki gospodarczej, równowartość czeków obcych przesłanych do realizacji, wpłat na które księgowość ma dowód dokonania wpłaty lub przelewu, natomiast ze względów technicznych brak jest dokumentu bankowego lub kasowego potwierdzającego przyjęcie wpłaty.

            Środki pieniężne w drodze to środki znajdujące się formalnie pomiędzy:[84]

-  kasą jednostki a jej rachunkiem bankowym;

- poszczególnymi rachunkami bankowymi jednostki prowadzonymi przez różne     oddziały banku;

- kasą lub rachunkiem bankowym jednostki macierzystej a kasą lub rachunkiem bankowym jej oddziałów (zakładów).

         Środki pieniężne w drodze występują głównie w jednostkach handlowych prowadzących punkty sprzedaży detalicznej oraz zakłady gastronomiczne, które zrealizowane utargi przekazują na rachunek bankowy za pośrednictwem tresora bankowego, inkasentów lub poczty. Do czasu potwierdzenia przez bank wpływu tych utargów na rachunek bankowy są one ujmowane w ewidencji jako środki pieniężne w drodze.

         Wpłaty lub przelewy dokonane przez kontrahentów nie są zaliczane do środków pieniężnych w drodze do czasu realizacji pozostają na koncie „Rozrachunki”.

         Ewidencja środków pieniężnych w drodze może być prowadzona dwoma sposobami:

1)  na koncie „Środki pieniężne w drodze” księguje się w ciągu miesiąca wszystkie niepotwierdzone w danym dniu wpłaty;

2) konto środków pieniężnych w drodze uruchamia się na koniec miesiąca przenosząc na nie kwoty niepotwierdzonych wpłat przez banki z konta „Rachunek bankowy”, na którym w ciągu miesiąca księguje się wszystkie wpłaty, zarówno potwierdzone jak i niepotwierdzone. Narusza to jednak w ciągu okresu sprawozdawczego zasadę zgodności sald rachunku bankowego w jednostce        i w banku.[85]

   Konto „Środki pieniężne w drodze” może na koniec okresu sprawozdawczego wykazywać wyłącznie saldo debetowe.

                                                                                  Schemat  nr  13

Ewidencja środków pieniężnych w drodze

                Kasa                                       Inne środki pieniężne                                             Rachunek bankowy

                                      1                                                      3


   Inne r-ki bankowe


                                      2                                                      5


Inne środki pieniężne - czeki

                                                                                                                                            

                                      4

Źródło: M. Gmytrasiewicz: op.cit. s.346

Objaśnienia:

1.      wpłata z kasy do banku nie potwierdzona przez bank

2.      przelew środków pomiędzy własnymi rachunkami bankowymi nie potwierdzony przez bank,

3.      potwierdzenie wyciągiem bankowym wpływu środków na rachunek bankowy,

4.      przekazanie czeków obcych do realizacji,

5.      realizacja czeku obcego (dot. poz. 4).

V. WYCENA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH

            W bilansie na dzień bilansowy w wersji znowelizowanej środki pieniężne i inne aktywa pieniężne wykazuje się w wierszu B.III.1c, z podziałem na:

- środki pieniężne w kasie i na rachunkach ,

- inne środki pieniężne,

-inne aktywa pieniężne.[86]

            Środki pieniężne w walucie krajowej w postaci gotówki w kasie i na rachunkach bankowych wykazuje się w księgach rachunkowych według ich wartości nominalnej, z tym, że wartość gotówki na rachunkach bankowych obejmuje także kapitalizowane, dopisane do stanu środków na rachunku bankowym odsetki. Odsetki od lokat środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych zwiększają ten fundusz, natomiast w pozostałych przypadkach stanowią przychody finansowe jednostki.

            Środki pieniężne w kasie wykazuje się według wartości nominalnej, a ich stan wynikający z ksiąg rachunkowych powinien być potwierdzony inwentaryzacją     w drodze spisu z natury i zgodny z wykazanym w tym spisie na dzień bilansowy. Fałszywe znaki pieniężne stwierdzone w kasie traktuje się analogicznie jak skutki nadużyć, kradzieży i niedobory gotówki, związane z ryzykiem gospodarowania.

            Środki pieniężne w walucie obcej znajdujące się na dzień bilansowy w kasie, potwierdzone inwentaryzacją w drodze spisu z natury wycenia się i wykazuje            w bilansie w wartości przeliczanej na walutę polską, po kursie kupna stosowanym     w tym dniu przez bank, z którego usług dana jednostka korzysta. Wartość walut obcych wycenionych w ten sposób nie może być wyższa od ich wartości ustalonej w walucie polskiej po kursie średnim ustalonym przez NBP dla danej waluty obcej nadzień bilansowy. Ewentualne różnice stwierdzone w wyniku tej wyceny zalicza się odpowiednio – ujemne do kosztów finansowych, zaś dodatnie – do przychodów finansowych.

            Do ustalenia prawidłowej wielkości różnic kursowych w ciągu roku konieczne jest przeliczenie sprzedanych walut na walutę polską po kursie ich zakupu. Należy przy tym stosować jednolitą zasadę wyceny ich rozchodu, to jest według kursów średnioważonych, według zasady „pierwsze przyszło – pierwsze wyszło” albo „ostatnie przyszło – pierwsze wyszło”.

 

            Środki pieniężne na rachunkach bankowych wykazuje się w wielkości potwierdzonej przez bank wyciągiem bankowym z wyjątkiem lokat terminowych, które wykazuje się jako inne aktywa pieniężne.

            Środki pieniężne w walucie krajowej wykazuje się w bilansie w wartości nominalnej, z tym że wartość gotówki na rachunkach bankowych obejmuje także skapitalizowane odsetki od lokat i na rachunku bieżącym. Odsetki te zalicza się do przychodów finansowych.

            Środki pieniężne w walucie obcej znajdujące się na dzień bilansowy na rachunku dewizowym wycenia się po kursie kupna stosowanym w tym dniu przez bank. Ustalona w ten sposób wartość środków pieniężnych w walucie obcej nie może być jednak większa od wartości przeliczonej na walutę polską według kursu średniego ustalonego na ten dzień przez NBP. Kurs średni odwrotnie niż przed nowelizacją ustawy o rachunkowości, służy nie do wyceny tych walut na dzień bilansowy, lecz do weryfikacji tej wyceny.

W przypadku, gdy na dzień bilansowy stwierdzono niezgodność pomiędzy stanem księgowym a stanem środków wykazanym przez bank w wyciągu bankowym, na skutek błędnego obciążenia lub uznania rachunku bankowego jednostki, dokonuje się zapisów korygujących w brzmieniu zgodnym z dokumentem załączonym przez bank do wyciągu bankowego. Różnicę wynikającą z błędnego obciążenia rachunku bankowego przenosi się na konto 24 „Inne rozrachunki”, gdzie pozostaje do momentu jej wyjaśnienia. Wyksięgowania z tego konta stwierdzonej uprzednio różnicy dokonuje się po jej wyjaśnieniu na podstawie dokumentu korygującego wystawionego przez bank.

            Inne środki pieniężne obejmują niekwalifikujące się do środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych środki pieniężne, zwłaszcza;

1)      środki pieniężne w drodze stanowiące stan gotówki wpłaconej na rachunek bieżący jednostki w banku za pośrednictwem trezora bankowego, poczty         i inkasentów, która wynika z zadeklarowanych stanów tej gotówki w raportach obrotów placówek jednostki, a na dzień bilansowy nie wpłynęła na rachunek w banku; wykazuje się je w bilansie w wartości nominalnej według stanu wynikającego na dzień bilansowy z ksiąg rachunkowych,

2)      pełniące funkcje płatniczą: weksle, czeki, czeki podróżnicze, przekazy i inne dokumenty płatne w walucie polskiej, wymagalne od dnia ich otrzymania        w ciągu 3 miesięcy, wystawienia (oprócz nabytych w celach odsprzedaży); wycenia się je w kwocie należnej jednostce zapłaty, wynikającej z tych dokumentów płatniczych.

      Inne aktywa pieniężne obejmują środki pieniężne w banku w zakresie lokat terminowych w okresie zapadalności do 12 miesięcy, miesięcy także odsetki naliczone na dzień bilansowy od tych lokat i udzielonych pożyczek, które jeszcze nie stały się należnością.

      Kredyty bankowe, pożyczki wycenia się w ciągu roku według średniego kursu waluty obcej określonego przez NBP na dzień przeprowadzenia operacji. Na ostatni dzień bilansowy kredyty bankowe, pożyczki wycenia się według kursu sprzedaży stosowanego przez bank, z którego usług korzysta jednostka, jednak kurs ten nie może być niższy od średniego kursu ustalonego przez NBP na dzień bilansowy.

Ogół rozważań merytorycznych, zawierających zasady ewidencji i obrotu środkami pieniężnymi, zebrano w całość i przedstawiono w przytoczonym przykładzie.

     

VI  PRZYKŁAD:

BO

Rachunek bankowy               10.800,-

Kasa                                                    6.400,-

Zobowiązania z odbiorcami        1.400,-

Kapitały zasadnicze              18.600,-

1.Podjęto na podstawie czeku gotówkę z rachunku  na potrzeby bieżące  jednostki i i   i wpłacono do kasy                                                                                         4.500,-

2.Wypłacono z kasy:

   a) ryczałt samochodowy                                                                                          130,-

   b) zaliczkę na zakup materiałów                                                                2.000,-

3.Wystawiono fakturę za sprzedaż usług                                                   13.420,-

    w tym podatek VAT                                                                                            2.420,-

4.Otrzymano od odbiorcy A weksel na pokrycie należności:

    a) suma wekslowa                                                                                   1.500,-

    b) dyskonto                                                                                               100,-

5. Zgodnie z umową otrzymano kredyt na okres 10-ciu miesięcy    

    a) kwota kredytu                                                                                               10.000,-

    b) bank potrącił należną z góry prowizję od kredytu                                   120,-

6. Zakupiono urzędowe blankiety weksli zawierające opłatę skarbową           50,-

7. Otwarto akredytywę dla spółki N                                                              8.000,-

8. Otrzymano f-rę za zakupione materiały                                                    7.320,-

    w tym VAT                                                                                               1.320,-

9. a) przyjęto do magazynu materiały od spółki B                                        6.000,-

    b) zaksięgowano podatek VAT                                                                             1320,-

10. Spłacono zobowiązanie wobec spółki N :

      a) z utworzonej na ten cel akredytywy                                                    7.320,-

      b) niewykorzystaną część akredytywy przekazano na r-k                          680,-

11. Zgodnie z wyciągiem bankowym zaksięgowano:

      a) otrzymano odsetki za prowadzenie r-ku bankowego                              143,-

      b) opłacono przelewem podatek VAT                                                     2.420,-

 12. Przekazano weksel od odbiorcy A do dyskonta w banku:

      a) suma wekslowa                                                                                   1.500,-

      b) dyskonto                                                                                                           120-

      c) zaksięgowano w ewidencji pozabilansowej                                         1.500,-

13. Odbiorca uregulował należność za pomocą czeku                              13.420,-

14. Zrealizowano w banku czek odbiorcy                                                 13.420,-

15. Odprowadzono do banku nadwyżkę w kasie                                        5.000,-

16. Zaksięgowano środki pieniężne znajdujące się w drodze                      5.000,- 

17.Rozliczono koszty rodzajowe

18. Ustalono wynik finansowy.

 

            130                                                     100                                                     141

    Rachunek bankowy                                                           kasa                                                        Inne środki pieniężne

Sp.  10.800      4.500  (1                        Sp.     6.400            2.000  (2b                      4)    1.500              1.500  (12

 5a)  10.000         120 (5b                            1) 4.500               130  (2a               13)  13.420      13.420  (14

10b)     680           50  (6                                                       5.000  (15                     15)   5.000         5.000  (16

11b)     143      8.000  (7

12a)   1.380      2.420 (11b      

14)   13.420                                                    10.900       7.130                                           19.920      19.920

16)     5.000                                                                                          3.770 (Sk


        41.423    15.090                                     10.900     10.900                              19.920      19.920

                   26.333 (Sk


        41.423    41.423

            620                                                     409                                                     490

Rol.. międzyokresowe                                           Pozostałe koszty                                    Rozliczenie kosztów


5b)  120                                                              2a)      130 180 (17                   17) 180            130  (2a

                                                             6)        50                                                                                       50 (6

       120

                            120 (Sk                                                      180          180                                                180        180

                                                                                                                                   

      120           120            

                                                                180      180                                       180          180

            132                                                     201                                                     200

      Akredytywa                                                     Rozliczenia z dostawcami                      Rozlicz. z odbiorcami


7)   8.000                      7.320  (10a                                       10a)  7.320      7.320  (8                 Sp.   1.400    13.420 (13 

                         680  (10b                                                                                                             3)   13.420      1.400 (4a               

   8.000      8.000                                            7.320      7.320                                                14.820    14.820


   8.000       8.000                                            7.320      7.320                                  14.820    14.820

            700                                                     221-1                                                  221-2

  Sprzedaż usług                                          VAT należny                                                        VAT naliczony


11.000       11.000 ( 3                                     11c)  2.420     2.420  ( 3                                    9b)  1.320


11.000      11.000                                      2.420     2.420                                   1.320                                                                                                                                                                                                    1.320 (Sk


11.000            11.000                                                  2.420     2.420                                   1.320         1.320


            300                                                     310                                                     751

Rozliczenie zakupu                                        Materiały                                                       Koszty finansowe


8)  7.320       6.000  (9a                             9a)  6 000                                                             12b)       120

                         1.320  (9b                                                                                                                                           120


    7.320         7.320                                           6.000                                                                               120              120                                                                                   6.000 (Sk

                                                                                                                                                                   

    7.320         7.320                               6.000           6.000                                         120          120

                750                                                     550                                                     292

Przychody finansowe                                              koszty zarządu                                      Weksle obce


          243               100  (4b                  2a)      130                      180                                                 1.500  (12c                            143 (11b   6)        50


          243               243                                         180                   180                                                1.500

           -                   -                                              -                              -

          243          243                                180              180

                   234                                                  131                                                     800

Rozliczenia z pracownikami                   kredyty bankowe                                      Kapitał zasadniczy


                                                                                                                                                                                18.600 Sp

2b) 2.000                                                                                   10.000  (5a                        


                                                                                             

     2 000                                                                     10.000                                                                    18.600

                               2.000 (Sk                        Sk)10.000                                                              Sk) 18.600


     2.000           2.000                                            10.000       10.000                                  18.600      18.600

                              

                                                                     860

                                                        WYNIK FINANSOWY


      Koszty rodzajowe          180                    11.000           Przychody z działalności         

     Koszty finansowe           120                   243           Przychody dinansowe


                                                               300                  11.243

                   Zysk                   10.943          

                                         11.243               11.243



[1] K. Sawicki, Podstawy rachunkowości, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne W-wa 2002r s.22

[2] T. Kiziukiewicz, Rachunkowość, Ekspert, Wrocław 2001r s.30 i s.31

[3] Ustawa o rachunkowości z dnia 29 IX 1994 r. z pózniejszymi zmianami

[4] T. Kiziukiewicz, Rachunkowość , Export, Wrocław 2001 r. s32

[5] K. Sawicki, Podstawy rachunkowości, PWE W-wa 2002 r  s.26

[6] Ustawa o rachunkowości z dnia 29.IX 1994 r. z póź zmianami

[7] K. Sawicki, Podstawy rachunkowości, PWE W-wa 2002 r.

[8] M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, I. Olchowicz, Rachunkowość finansowa, Difin W-wa 2000r s.234

[9] Praca zbiorowa pod redakcją K. Sawickiego, Rachunkowość finansowa, PWE 2001

[10] K. Sawicki : Podstawy rachunkowości, PWE W-wa 2002 r. s. 139

[11] M. Hass-Symotiuk: Rachunkowość, Ekspert, Wrocław 2001r.s 146

[12] K. Sawicki : op. cit.s 140

[13] M. Hass-Symotiuk : op.cit. s.147

[14] Ustawa o rachunkowości  29.IX 1994 r z późniejszymi zmianami

[15] Zarządzenia Prezesa NBP z dnia 6 grudnia 1989 r.

[16] M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, I. Olchowicz : Rachunkowość finansowa, Difin W-wa 2000 r s. 319

[17] „Prawo Przedsiębiorcy” nr 49 z 1999r.,wydawnictwo: INFOR

[18] K. Sawicki : op. cit. s. 141

[19] Praca zbiorowa po red. W. Sadowskiego, Zapisy księgowe od A do Z, Verlag Dashofer, W-wa 2001r

[20] „Prawo Przedsiębiorcy” wydawnictwo: INFOR nr 49/1999

[21] „Prawo Przedsiębiorcy” op. cit.

[22]  M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, I. Olchowicz,Rachunkowość finansowa, Difin W-wa 2000 r.s. 321

[23] „Prawo Przedsiębiorcy” op. cit.

[24] D. Krzywda : Rachunkowość finansowa, Fundacja Rozwoju Rachunkowości  W-wa 1999 r. s. 141

[25] D. Krzywda : op. cit. s.141

[26]Art.26 ust.4  Ustawy o rachunkowości op. cit.

[27] K Sawicki : Rachunkowość od podstaw op. cit.

[28] Praca zbiorowa pod redakcją K. Sawickiego op. cit. s. 106

[29] M. Pałka, Zakładowy  plan kont z komentarzem, Ekspert, Wrocław 2002 s. 102

[30] M. Hass-Symotiuk  op.cit s. 146

[31] E. Bogacka-Kisiel , Usługi i procedury bankowe WAE Wrocław 2000r. s. 146

[32] E. Bogacka-Kisiel, op. cit. s.146

[33] J. Grzywacz: Współpraca przedsiębiorstwa z bankiem, Difin Warszawa 2003 s. 93

[34] M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, I. Olchowicz, op. cit. s.324

[35] M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, I. Olchowicz, op. cit. s 324

[36] J.Grzywacz: op.cit. s. 96

[37] Dz.U. nr 41 poz.324 z 23 XII 1988r późniejszymi zmianami

[38] Z. Kołaczyk :Rachunkowość finansowa, Wyd. Akademia Ekonomiczna Poznań 97r s. 170

[39] Praca zbiorowa pod red. K.Sawickiego op.cit. s. 104

[40] E. Bogacka – Kisiel op.cit. s. 148

[41] M. Gmytrasiewicz, op. cit. s. 328

[42] M.Gmytrasiewicz, A. Karmańska, I. Olchowicz: Rachunkowość finansowa, Difin W-wa 2000r

[43] K. Sawicki , op.cit. s. 140

[44] E. Bogacka – Kisiel op.cit. s. 319

[45] M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, J.Olchowicz op. cit. s. 333

[46] E. Bogacka – Kisiel op. cit s. 316

[47] M. Gmytrasiewicz, A Karmańska, J. Olchowicz, op. cit. s.333

[48] Praca zbiorowa pod redakcją K. Sawickiego op. cit. 105

[49] E. Bogacka – Kisiel op. cit. s. 581

[50] E. Bogacka – Kisiel op.cit. s. 586

[51] M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, J. Olchowicz  op. cit. s.334

[52] K. Sawicki op. cit. s. 108

[53] M. Gmytrasiewicz, A. Karmańska, J. Olchowicz op.cit. s.325

[54] E. Bogacka Kisiel op.cit. s. 159

[55] M. Gmytrasiewicz, A.Karmańska, J. Olchowicz. Op. cit. s. 325

[56] K. Sawicki, op.cit. s. 108

[57] Praca zbiorowa pod red. K. Rawickiego, Rachunkowość finansowa przedsiębiorstw, Ekspert, Wrocław 2002r. s. 87

[58] K. Sawicki op. cit. s. 111

[59] M. Hass – Symotiuk  op.cit. s157

[60] Dz.U nr 37 Poz.282 z dnia 11 maja 1936

[61] A. Kuczyńska – Cesarz, Rachunkowość, Dyfin, W-wa 2001r. s.

[62] Zeszyty Metodyczne Rachunkowości wydawnictwo GOFIN 2002r Nr. 5 s. 5

[63] Zeszyty Metodyczne Rachunkowości  Nr 5  GOFIN Gorzów Wlkp.2002r  s. 5

[64] E. Bogacka – Kisiel op. Cit. s 139

[65] Zeszyty Metodyczne Rachunkowości Nr 5 GOFIN, Gorzów Wlkp 2002r. s.6

[66] Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994r ,Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zmianami

[67] K. Sawicki op. Cit. s. 91 

[68] I. Heropolitańska : Weksel w obrocie gospodarczym, TWIGGER W-wa 2002r s. 32

[69] Ustawa z 28 kwietnia 1936r Prawo wekslowe, Dz.U.nr 37 poz. 282

[70] I. Heropolitańska: op. cit. s. 36

[71] K. Sawicki Rachunkowość finansowa PWE Warszawa 2001r s. 113

[72] I. Heropolitańska: op. cit. s.93

[73] K. Sawicki ,op. Cit. s.150

[74] K. Sawicki, op.cit. s.150

[75] I. Heropolitańska: op. cit. s. 110

[76] I. Heropolitańska : op.cit. s.112

[77] M. Gmytrasiewicz : op. cit. s. 342

[78] Z. Kołaczyk : op. cit. s. 177

[79] A. Kuczyńska : op.cit. s.

[80] M. Gmytrasiewicz: op.cit. s. 216

[81] I. Heropolitańska: op.cit. s. 214

[82] I. Heropolitańska: op.cit s. 215

[83] M. Gmytrasiewicz: op.cit. s. 345

[84] M. Gmytrasiewicz: op.cit. s.345

[85] M. Gmytrasiewicz: op.cit.s. 346

[86] T. Żyznowski: Zeszyty metodyczne rachunkowości nr 212002r, GOFIN s. 71








Politica de confidentialitate

DISTRIBUIE DOCUMENTUL

Comentarii


Vizualizari: 1034
Importanta: rank

Comenteaza documentul:

Te rugam sa te autentifici sau sa iti faci cont pentru a putea comenta

Creaza cont nou

Termeni si conditii de utilizare | Contact
© SCRIGROUP 2019 . All rights reserved

Distribuie URL

Adauga cod HTML in site